{"id":6689,"date":"2026-07-26T03:08:34","date_gmt":"2026-07-26T03:08:34","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6689"},"modified":"2026-07-26T03:08:35","modified_gmt":"2026-07-26T03:08:35","slug":"kuresel-guney-yapay-zekada-buyuk-adim-atti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6689","title":{"rendered":"K\u00fcresel G\u00fcney Yapay Zek\u00e2da B\u00fcy\u00fck Ad\u0131m Att\u0131"},"content":{"rendered":"\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><strong>K\u00fcresel G\u00fcney Yapay Zek\u00e2da B\u00fcy\u00fck Ad\u0131m Att\u0131<\/strong><\/h1>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u015eanghay\u2019da D\u00fcnya Yapay Zek\u00e2 \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc Kuruldu<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Bu yaz\u0131 Ali Alsa\u00e7\u2019\u0131n Teori Dergisi\u2019ndeki yaz\u0131s\u0131ndan derlenmi\u015ftir<\/strong>, <strong>Temmuz 2026<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/marksizm.org.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260723-WA0000.jpg.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-6690\" srcset=\"https:\/\/marksizm.org.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260723-WA0000.jpg.webp 1024w, https:\/\/marksizm.org.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260723-WA0000.jpg-300x169.webp 300w, https:\/\/marksizm.org.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG-20260723-WA0000.jpg-768x432.webp 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">\u015eanghay\u2019da 16 Temmuz 2026 g\u00fcn\u00fc ya\u015fanan sahne, yapay zek\u00e2 tarihinin oldu\u011fu kadar d\u00fcnya siyasetinin de \u00f6nemli d\u00f6n\u00fcm noktalar\u0131ndan biri.&nbsp;<strong>D\u00fcnya Yapay Zek\u00e2 \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn<\/strong>&nbsp;kurulu\u015f anla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalamak \u00fczere k\u00fcrs\u00fcye \u00e7\u0131kan \u00fclke temsilcilerinin say\u0131s\u0131 o kadar fazlayd\u0131 ki t\u00f6ren s\u0131ras\u0131nda kalemlerin m\u00fcrekkebinin t\u00fckendi\u011fi aktar\u0131ld\u0131. Bu k\u00fc\u00e7\u00fck ayr\u0131nt\u0131, asl\u0131nda b\u00fcy\u00fck tarihsel de\u011fi\u015fimin simgesidir: Yapay zek\u00e2n\u0131n gelece\u011fini art\u0131k birka\u00e7 Atlantik \u00fclkesi ve onlar\u0131n teknoloji tekelleri tek ba\u015f\u0131na belirleyemeyecek.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\"><strong>Xi Jinping\u2019in A\u00e7\u0131l\u0131\u015f Konu\u015fmas\u0131 &nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Olay\u0131n \u00f6nemini g\u00f6steren en g\u00fc\u00e7l\u00fc i\u015faretlerden biri, \u00c7in Devlet Ba\u015fkan\u0131 Xi Jinping\u2019in toplant\u0131ya do\u011frudan kat\u0131lmas\u0131d\u0131r. Xi, \u015eanghay\u2019daki a\u00e7\u0131l\u0131\u015f t\u00f6reninde do\u011frudan yer alm\u0131\u015f ve&nbsp;<strong>\u201cAdil ve Hakkaniyetli Bir K\u00fcresel Yapay Zek\u00e2 Y\u00f6neti\u015fim Sistemi Kurmak \u0130\u00e7in El Ele\u201d<\/strong>&nbsp;ba\u015fl\u0131kl\u0131 konu\u015fmay\u0131 bizzat yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Ayr\u0131ca devlet ve h\u00fck\u00fcmet ba\u015fkanlar\u0131, uluslararas\u0131 kurulu\u015flar\u0131n y\u00f6neticileri ve \u00fclke heyetleriyle birlikte toplant\u0131n\u0131n merkezinde bulunmu\u015ftur.<br>\u00c7in\u2019in giri\u015fimiyle kurulan D\u00fcnya Yapay Zek\u00e2 \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn, \u0130ngilizce ad\u0131n\u0131n k\u0131saltmas\u0131yla&nbsp;<strong>WAICO\u2019nun, kurulu\u015f<\/strong>&nbsp;<strong>anla\u015fmas\u0131na 29 \u00fclke imza att\u0131.<\/strong>&nbsp;\u00c7in D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Wang Yi, \u00c7in h\u00fck\u00fcmeti ad\u0131na anla\u015fmay\u0131 imzalad\u0131. Merkezi \u015eanghay\u2019da bulunacak \u00f6rg\u00fct, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve h\u00fck\u00fcmetler aras\u0131 bir uluslararas\u0131 kurulu\u015f olarak yapay zek\u00e2 alan\u0131nda i\u015fbirli\u011fini ve k\u00fcresel y\u00f6neti\u015fimi geli\u015ftirmeyi ama\u00e7l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\"><strong>K\u00fcresel G\u00fcney Yapay Zek\u00e2 \u0130\u015fbirli\u011fini Ba\u015flatt\u0131 &nbsp;&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Kurucu \u00fclkelerin co\u011frafi da\u011f\u0131l\u0131m\u0131,&nbsp;<strong>WAICO i\u015fbirli\u011fi \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn &nbsp;tarihsel anlam\u0131n\u0131<\/strong>&nbsp;a\u00e7\u0131klamaya yeterlidir.&nbsp;<strong>Rusya, Belarus ve S\u0131rbistan\u2019dan; Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan, Tacikistan ve \u00d6zbekistan\u2019a; Cezayir, Etiyopya, Kenya, G\u00fcney Afrika ve Zambiya\u2019dan; Brezilya, K\u00fcba, Nikaragua ve Venezuela\u2019ya; \u00c7in, Endonezya, Pakistan, Malezya ve Kambo\u00e7ya\u2019dan Umman\u2019a kadar uzanan geni\u015f bir ku\u015fak \u00f6rg\u00fct\u00fcn kurucu iradesini olu\u015fturdu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\"><strong>Bu 29 \u00fclkenin<\/strong>&nbsp;neredeyse tamam\u0131 K\u00fcresel G\u00fcney\u2019den veya Bat\u0131 d\u0131\u015f\u0131 d\u00fcnyadan gelmektedir. Amerika Birle\u015fik Devletleri, Avrupa Birli\u011fi \u00fclkeleri ve geleneksel Atlantik g\u00fc\u00e7leri kurucu yap\u0131 i\u00e7inde bulunmamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla&nbsp;<strong>WAICO,<\/strong>&nbsp;yaln\u0131zca yeni bir teknik i\u015fbirli\u011fi platformu de\u011fildir. D\u00fcnya sistemindeki kuvvet merkezinin Bat\u0131\u2019dan Asya\u2019ya ve K\u00fcresel G\u00fcney\u2019e kay\u0131\u015f\u0131n\u0131n kurumsal ifadesidir.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Rusya\u2019n\u0131n \u00f6rg\u00fct\u00fcn kurucu \u00fcyeleri aras\u0131nda yer almas\u0131 ayr\u0131ca \u00f6nemlidir. Rusya\u2019y\u0131 \u015eanghay\u2019daki t\u00f6rende Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Dmitriy Grigorenko ile Dijital Kalk\u0131nma Bakan\u0131 Maksut \u015eadayev temsil etti. Rus h\u00fck\u00fcmeti, \u00f6rg\u00fct\u00fcn kurulu\u015funu ulusal yapay zek\u00e2 teknolojilerinin d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve Bat\u0131 merkezli olmayan bir uluslararas\u0131 teknolojik diyalo\u011fun g\u00fc\u00e7lendirilmesi bak\u0131m\u0131ndan stratejik bir ad\u0131m olarak de\u011ferlendirdi.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Kurucu \u00fclkelerin \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fc ayn\u0131 zamanda&nbsp;<strong>BRICS \u00fcyesi veya BRICS orta\u011f\u0131d\u0131r.<\/strong>&nbsp;BRICS \u00fclkeleri, d\u00fcnya internet kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 40\u2019\u0131n\u0131 ve k\u00fcresel bilgi ve ileti\u015fim teknolojileri \u00fcr\u00fcnleri ihracat\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 30\u2019unu temsil etmektedir. BRICS co\u011frafyas\u0131ndaki dijital ekonominin toplam b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 6 trilyon dolar\u0131 ge\u00e7ti\u011fi belirtilmektedir. Bu \u00f6l\u00e7ekte bir \u00fcretim, pazar ve kullan\u0131c\u0131 kapasitesi, kurulmakta olan yap\u0131n\u0131n yaln\u0131zca siyasi bir bildiri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. WAICO\u2019nun arkas\u0131nda ger\u00e7ek bir ekonomik, bilimsel ve teknolojik kuvvet bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\"><strong>Bat\u0131n\u0131n Ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131 Sona Eriyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Yapay zek\u00e2 m\u00fccadelesinin temel sorusu yaln\u0131zca kimin daha g\u00fc\u00e7l\u00fc modeli geli\u015ftirece\u011fi de\u011fildir. As\u0131l soru, standartlar\u0131 kimin belirleyece\u011fi, veriyi kimin y\u00f6netece\u011fi, hesaplama altyap\u0131lar\u0131na kimin eri\u015febilece\u011fi ve yapay zek\u00e2n\u0131n hangi toplumsal ama\u00e7lara hizmet edece\u011fidir.<br>Bug\u00fcne kadar Atlantik d\u00fcnyas\u0131 teknik \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yan\u0131nda bir standart koyma ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131na sahipti. Bat\u0131l\u0131 devletler ve teknoloji \u015firketleri, kendi ilkelerini t\u00fcm \u00fclkeler i\u00e7in evrensel kural olarak sunuyor; ba\u015fka \u00fclkelerin geli\u015ftirdi\u011fi teknolojileri g\u00fcvenlik, etik veya insan haklar\u0131 gerek\u00e7eleriyle s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131yor; gerekli g\u00f6rd\u00fcklerinde yapt\u0131r\u0131m, ambargo ve ihracat denetimleriyle geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin teknolojik ilerlemesini engelliyordu.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">\u00dcstelik bilgiye eri\u015fim giderek daha y\u00fcksek \u00fccret duvarlar\u0131n\u0131n arkas\u0131na yerle\u015ftirildi. B\u00fcy\u00fck dil modellerinin en geli\u015fmi\u015f \u00f6zellikleri yaln\u0131zca y\u00fcksek abonelik bedelleri \u00f6deyebilen \u015firketlerin, \u00fcniversitelerin ve \u00fclkelerin kullan\u0131m\u0131na a\u00e7\u0131ld\u0131. Hesaplama g\u00fcc\u00fc, veri altyap\u0131s\u0131 ve geli\u015fmi\u015f yapay zek\u00e2 hizmetleri birka\u00e7 Amerikan tekelinin denetiminde yo\u011funla\u015ft\u0131.<br>WAICO, tam da bu tekelle\u015fmeye kar\u015f\u0131 kurulmaktad\u0131r. \u00d6rg\u00fct\u00fcn ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, yapay zek\u00e2 standartlar\u0131n\u0131n art\u0131k yaln\u0131zca Silikon Vadisi\u2019nde, Washington\u2019da veya Br\u00fcksel\u2019de belirlenmeyece\u011fini ilan etmektedir. \u00c7in\u2019in \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fi yakla\u015f\u0131m, yapay zek\u00e2y\u0131 bir ayr\u0131cal\u0131k alan\u0131 de\u011fil, kalk\u0131nma hakk\u0131n\u0131n ve insanl\u0131\u011f\u0131n ortak \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerinin par\u00e7as\u0131 olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\"><strong>\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n Ortak Senfonisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">\u00c7in Devlet Ba\u015fkan\u0131 XiJinping\u2019in \u015eanghay\u2019daki konu\u015fmas\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 ifade, yeni yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc ortaya koymaktad\u0131r:<br><strong>\u201cYapay zek\u00e2n\u0131n geli\u015fimi tek bir \u00fclkenin solo performans\u0131 de\u011fil, uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011finin senfonisi olmal\u0131d\u0131r.\u201d<\/strong><br>Xi Jinping, yapay zek\u00e2n\u0131n insan merkezli, g\u00fcvenli ve denetlenebilir bi\u00e7imde geli\u015ftirilmesi gerekti\u011fini belirtti. \u00c7in\u2019in \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki be\u015f y\u0131l i\u00e7inde geli\u015fmekte olan \u00fclkelere 5 bin yapay zek\u00e2 e\u011fitimi ve seminer olana\u011f\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. ASEAN, Arap Birli\u011fi, Afrika Birli\u011fi, CELAC, \u015eanghay \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc ve BRICS ile uluslararas\u0131 yapay zek\u00e2 uygulama merkezleri kurulaca\u011f\u0131n\u0131 duyurdu. \u00c7in\u2019in geli\u015ftirdi\u011fi MAZU adl\u0131 yapay zek\u00e2 destekli meteorolojik erken uyar\u0131 sistemi de 30 \u00fclkenin kullan\u0131m\u0131na sunulacak.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Yard\u0131m faaliyeti olarak bu programlar k\u00fc\u00e7\u00fcmsenemez. Yapay zek\u00e2 e\u011fitimi, meteorolojik erken uyar\u0131, a\u00e7\u0131k kaynak modeller ve ortak uygulama merkezleri, \u00fclkelerin kendi teknolojik yeteneklerini geli\u015ftirmelerini sa\u011flayacak altyap\u0131lard\u0131r. \u00c7in, geli\u015fmekte olan \u00fclkelere yaln\u0131zca haz\u0131r \u00fcr\u00fcn satmay\u0131 de\u011fil, insan kayna\u011f\u0131 yeti\u015ftirmeyi ve ortak kapasite kurmay\u0131 \u00f6nermektedir.<br>Atlantik sisteminin modeli ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k \u00fcretmektedir. Bu yeni model \u00fclkelerin kendi ayaklar\u0131 \u00fczerinde durmalar\u0131n\u0131 hedeflemektedir.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\"><strong>Yeni Kurum, Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7at\u0131s\u0131 Alt\u0131nda<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">WAICO\u2019nun kurulu\u015f t\u00f6renine&nbsp;<strong>Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Sekreteri Ant\u00f3nio Guterres\u2019in<\/strong>&nbsp;kat\u0131lmas\u0131 da dikkat \u00e7ekicidir. \u00d6rg\u00fct\u00fcn ama\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda Birle\u015fmi\u015f Milletler ilkeleriyle uyumlu, \u015feffaf, g\u00fcvenli ve etik yapay zek\u00e2 standartlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Y\u00fckselen d\u00fcnya, eski kurumlar\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle y\u0131kmay\u0131 veya uluslararas\u0131 sistemi kaosa s\u00fcr\u00fcklemeyi hedeflemiyor. Kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z kurumlar\u0131n\u0131 kurarken, Birle\u015fmi\u015f Milletler gibi insanl\u0131\u011f\u0131n ortak kazan\u0131m\u0131 olan yap\u0131lar\u0131n daha adil, dengeli ve \u00e7ok kutuplu bi\u00e7imde d\u00f6n\u00fc\u015fmesini destekliyor.<br>Burada iki s\u00fcre\u00e7 birlikte ilerlemektedir.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Bir yandan Bat\u0131 merkezli olmayan yeni kurumlar kurulmakta, di\u011fer yandan mevcut k\u00fcresel kurumlar bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 yollarla yeni kuvvet dengelerine uyarlanmaktad\u0131r. K\u00fcresel G\u00fcney\u2019in y\u00fckseli\u015fi, sava\u015f\u00e7\u0131 bir hegemonya de\u011fi\u015fimini de\u011fil, e\u015fit egemenlik temelinde yeni bir uluslararas\u0131 d\u00fczeni hedeflemektedir.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\"><strong>\u00d6rg\u00fct\u00fcn Kurulu\u015fu ile Yeni Teknolojinin Tan\u0131t\u0131m\u0131 &nbsp;Ayn\u0131 G\u00fcn Bulu\u015ftu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">\u015eanghay\u2019daki geli\u015fmenin g\u00fcc\u00fc, yaln\u0131zca anla\u015fmaya at\u0131lan imzalardan kaynaklanm\u0131yor. Ayn\u0131 g\u00fcn \u00c7inli Moonshot AI \u015firketinin&nbsp;<strong>Kimi K3<\/strong>&nbsp;adl\u0131 a\u00e7\u0131k kaynak yapay zek\u00e2 modelini tan\u0131tmas\u0131, kurumsal iradenin arkas\u0131ndaki teknolojik kapasiteyi de ortaya koydu.<br>Kimi K3; 2,8 trilyon parametresi, 1 milyon tokenl\u0131k ba\u011flam penceresi, yerel \u00e7ok modlu yap\u0131s\u0131, uzun s\u00fcreli ajan tabanl\u0131 kodlama yetenekleri ve kendi kendini geli\u015ftiren i\u015f ak\u0131\u015flar\u0131na y\u00f6nelik mimarisiyle yeni bir teknik e\u015fi\u011fi temsil ediyor. Kimi Delta Attention mimarisinin milyon tokenl\u0131k ba\u011flamlarda \u00e7\u00f6z\u00fcmleme h\u0131z\u0131n\u0131 6,3 kata kadar art\u0131rd\u0131\u011f\u0131, Attention Residuals yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n ise y\u00fczde 2\u2019den az ek maliyetle e\u011fitim verimlili\u011finde yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 25 art\u0131\u015f sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor. Modelin a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 bi\u00e7imde yay\u0131mlanmas\u0131, teknik \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n kullan\u0131m\u0131na hangi y\u00f6ntemle sunulaca\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da belirleyicidir.<br>B\u00f6ylece \u015eanghay\u2019da ayn\u0131 g\u00fcn iki temel unsur yan yana geldi: Yeni d\u00fcnyan\u0131n kurumu ve bu kurumu ta\u015f\u0131yabilecek \u00fcretim g\u00fcc\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\"><strong>T\u00fcrkiye Bu \u00d6rg\u00fctte Yok &nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">29 \u00fclkenin kurucu irade g\u00f6sterdi\u011fi yerde T\u00fcrkiye bulunmamaktad\u0131r.<br>Rusya var. \u00c7in var. Brezilya var. Endonezya var. Pakistan var. Kazakistan ve \u00d6zbekistan var. Afrika\u2019n\u0131n, Latin Amerika\u2019n\u0131n ve G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019n\u0131n \u00e7ok say\u0131da \u00fclkesi var. Fakat \u00f6nemli bir bilimsel ve sanayi birikimine sahip T\u00fcrkiye yok.<br>NATO toplant\u0131lar\u0131na ev sahipli\u011fi yapmakla \u00f6v\u00fcnenlerin, insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fini belirleyecek kurumlar\u0131n kurulu\u015funda yer alamamalar\u0131n\u0131 izliyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc ba\u011f\u0131ms\u0131z bir bilim ve teknoloji stratejisine sahip de\u011filler. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n kurdu\u011fu g\u00fcvenlik mimarisinde g\u00f6rev almakla, yeni d\u00fcnyan\u0131n bilimsel kurumlar\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmek aras\u0131ndaki fark\u0131 kavrayam\u0131yorlar.<br>Sorun yaln\u0131zca \u015eanghay\u2019daki t\u00f6rende bir sandalyenin bo\u015f kalmas\u0131 de\u011fildir. Sorun, T\u00fcrkiye\u2019nin gen\u00e7lerini, \u00fcniversitelerini, m\u00fchendislerini ve \u00fcretim g\u00fcc\u00fcn\u00fc yeni d\u00fcnyan\u0131n olanaklar\u0131yla bulu\u015fturacak iradenin ortaya konamamas\u0131d\u0131r.<br>T\u00fcrkiye\u2019nin do\u011fal yeri, yapay zek\u00e2y\u0131 tekellerin kazan\u00e7 arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren Atlantik sisteminin kenar\u0131nda beklemek de\u011fildir. T\u00fcrkiye; \u00c7in, Rusya, \u0130ran, Orta Asya, Bat\u0131 Asya ve BRICS \u00fclkeleriyle birlikte yapay zek\u00e2n\u0131n insan odakl\u0131, kamucu ve payla\u015f\u0131mc\u0131 gelece\u011fini kuracak \u00fclkeler aras\u0131nda bulunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u00fcresel G\u00fcney Yapay Zek\u00e2da B\u00fcy\u00fck Ad\u0131m Att\u0131 \u015eanghay\u2019da D\u00fcnya Yapay Zek\u00e2 \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc Kuruldu Bu yaz\u0131 Ali Alsa\u00e7\u2019\u0131n Teori Dergisi\u2019ndeki yaz\u0131s\u0131ndan derlenmi\u015ftir, Temmuz 2026 \u015eanghay\u2019da 16 Temmuz 2026 g\u00fcn\u00fc ya\u015fanan sahne, yapay zek\u00e2 tarihinin oldu\u011fu kadar d\u00fcnya siyasetinin de \u00f6nemli d\u00f6n\u00fcm noktalar\u0131ndan biri.&nbsp;D\u00fcnya Yapay Zek\u00e2 \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn&nbsp;kurulu\u015f anla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalamak \u00fczere k\u00fcrs\u00fcye \u00e7\u0131kan \u00fclke temsilcilerinin say\u0131s\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5,51],"tags":[],"class_list":["post-6689","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya-sosyalizmi","category-dunya-sosyalizmi-tr"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6689","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6689"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6689\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6691,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6689\/revisions\/6691"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6689"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6689"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6689"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}