{"id":6769,"date":"2026-10-12T23:08:42","date_gmt":"2026-10-12T23:08:42","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6769"},"modified":"2026-10-12T23:13:42","modified_gmt":"2026-10-12T23:13:42","slug":"cine-ozgu-sosyalizm-ulusal-bir-kavram-midir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6769","title":{"rendered":"\u00c7in\u2019e \u00d6zg\u00fc Sosyalizm Ulusal Bir Kavram m\u0131d\u0131r?"},"content":{"rendered":"\n

\u00c7in\u2019e \u00d6zg\u00fc Sosyalizm Ulusal Bir Kavram m\u0131d\u0131r?<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019e \u00d6zg\u00fc Sosyalizmi \u0130n\u015fa Etme Kavram\u0131n\u0131n Pratik \u0130\u00e7inde De\u011fi\u015fen Anlamlar\u0131<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Yazar Prof. Shen Baoxian <\/strong>Yazar, \u00c7KP Merkezi Parti Okulu’nda y\u00f6netici ve Doktora Dan\u0131\u015fman\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dikkat ediniz a\u015fa\u011f\u0131daki yaz\u0131 2010 y\u0131l\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f ve yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Deng Xiaoping’in “\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc niteliklerle sosyalizmi in\u015fa etme” kavram\u0131n\u0131 ortaya atmas\u0131ndan bu yana, insanlar s\u00fcrekli olarak “\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc niteliklerin\u201d ne anlama geldi\u011fini sormaktad\u0131r. 31 y\u0131ll\u0131k prati\u011fin ard\u0131ndan, “\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc niteliklere\u201d– yani \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc niteliklerle sahip olan sosyalizme— dair anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z zaman i\u00e7inde giderek daha somut ve derinlikli bir hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

I. Deng Xiaoping neden “\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc nitelikler” kavram\u0131n\u0131 \u00f6nerdi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bana g\u00f6re, Deng Xiaoping’in “\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc nitelikler” vurgusu iki nedenden kaynaklan\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Birincisi, bu vurgu \u00c7in\u2019in Sovyet modelini terk etmesi anlam\u0131na geliyordu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Deng Xiaoping, \u00c7in’in uygulad\u0131\u011f\u0131 sosyalizminin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Sovyet modelini benimsedi\u011fine inan\u0131yordu, ancak ona g\u00f6re pratikte bu modelin \u00c7in’in ulusal ko\u015fullar\u0131na uygun olmad\u0131\u011f\u0131 ve ba\u015far\u0131l\u0131 olamayaca\u011f\u0131 kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla Sovyet modeline yan\u0131t olarak “\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc nitelikler” kavram\u0131n\u0131 \u00f6nerdi ve \u00c7in’in ko\u015fullar\u0131na uygun bir sosyalist model kurma ihtiyac\u0131n\u0131 vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, Deng Xiaoping \u00c7in\u2019de sosyalizmi d\u0131\u015f m\u00fcdahale olmadan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak in\u015fa etme konusunda inisiyatif almak amac\u0131n\u0131 vurgulamak istiyordu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kendisini her zaman sosyalizmin “b\u00fcy\u00fck a\u011fabeyi” olarak g\u00f6ren Sovyetler Birli\u011fi, di\u011fer sosyalist \u00fclkeleri sistemini kopyalamaya zorlam\u0131\u015ft\u0131, bu modelden herhangi bir sapmay\u0131 “milliyet\u00e7ilik” veya “evrensel yasalar\u0131n” ihlali olarak etiketlemi\u015f ve keyfi olarak m\u00fcdahale etmi\u015fti. \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi 12. Ulusal Kongresi’ndeki a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131nda Deng Xiaoping \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti: “\u00c7in’in i\u015fleri, \u00c7in’in ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re ele al\u0131nmal\u0131 ve \u00c7in halk\u0131n\u0131n kendi g\u00fcc\u00fcne dayanmal\u0131d\u0131r. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve \u00f6zg\u00fcven, ge\u00e7mi\u015fimiz, bug\u00fcn\u00fcm\u00fcz ve gelece\u011fimiz i\u00e7in en \u00f6nemli temelimizdir.”<\/strong> Bu, \u00f6ncelikle Sovyetler Birli\u011fi’ne y\u00f6nelik bir uyar\u0131yd\u0131 ve onlar\u0131n \u00c7in’in sosyalist in\u015fas\u0131na m\u00fcdahale etmemeleri gerekti\u011fini vurguluyordu.<\/p>\n\n\n\n

“\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc nitelikler” kavram\u0131 k\u0131sa bir s\u00fcre sonra Sovyetler Birli\u011fi’nin “dikkatini” \u00e7ekmi\u015fti. 21 Haziran 1984’te, SBKP Merkez Komitesi’nin resmi gazetesi olan Pravda, “D\u00fcnya Devrim S\u00fcrecinde Bask\u0131n Fakt\u00f6r”<\/strong> ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir makale yay\u0131nlad\u0131 ve “d\u00fcnya sosyalist sistemi ve d\u00fcnya sosyalist sisteminin birli\u011fi” hakk\u0131nda geni\u015f bir yorum yapt\u0131, \u00f6zellikle de “\u00c7in Halk Cumhuriyeti”nden bahsetti. Makalede \u015fu ifade yer al\u0131yordu: “Sosyalist m\u00fclkiyet meselesi \u00fczerine ve toplumsal \u00fcretim ile \u00f6zel \u00fcretim aras\u0131ndaki ili\u015fki meselesi \u00fczerine revizyonist bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla a\u00e7\u0131klama giri\u015fiminde bulunulmu\u015ftur. Baz\u0131 akademisyenler, bilhassa merkezi planlaman\u0131n rol\u00fcn\u00fc zay\u0131flatarak, pazar rekabetini te\u015fvik ederek ve ekonomide \u00f6zel (sekt\u00f6r) ekonomik bile\u015fenlerinin oran\u0131n\u0131 art\u0131rarak, ekonomik kalk\u0131nmada devlet d\u00fczenlemesinin rol\u00fcn\u00fc ve etkisini zay\u0131flatmay\u0131 savunmaktad\u0131r. Bu ‘aray\u0131\u015f’, as\u0131l noktay\u0131, yani ekonomide \u00f6zel (sekt\u00f6r) bile\u015feninin geni\u015flemesinin ciddi ekonomik, sosyal ve ideolojik sonu\u00e7lar do\u011furdu\u011funu ve \u00f6ncelikle sosyalist y\u00f6netimin temelini zay\u0131flatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmektedir.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

A\u00e7\u0131k\u00e7a, bu, o d\u00f6nemde \u00c7in\u2019de te\u015fvik edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015f olan \u00e7oklu ekonomik bile\u015fenlerin bir arada geli\u015ftirilmesine ve \u00c7in\u2019in pazar odakl\u0131 reformlar\u0131na y\u00f6nelik bir ele\u015ftiriydi. Makale ayr\u0131ca \u015fu ele\u015ftiriyi de i\u00e7eriyordu: “Ulusal \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc vurgulamak, di\u011fer (sosyalist) \u00fclkelerin ekonomilerini mekanik bi\u00e7imde taklit etmek veya g\u00f6rmezden gelmek de ayn\u0131 derecede tehlikelidir.”<\/p>\n\n\n\n

Bu ifadeler ise daha da a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde “\u00c7in \u00f6zg\u00fc nitelikleri” hedef al\u0131yordu. Deng Xiaoping’in \u00c7ine \u00f6zg\u00fc sosyalizm hakk\u0131ndaki temel teorik g\u00f6r\u00fc\u015flerinin bu olumsuz de\u011ferlendirmesi, \u015f\u00fcphesiz ki Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi’nin o g\u00fcnlerdeki g\u00f6r\u00fc\u015f ve tutumunu yans\u0131tmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

O g\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda \u00c7in\u2019den \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve etkili kamuoyunu belirleme g\u00fcc\u00fc olan Sovyetler Birli\u011fi onun m\u00fcttefikleri ve Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi’nin alaca\u011f\u0131 muhtemel tutumu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmak Deng Xiaoping’in “\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc nitelikler” \u00f6nerisi ve “\u00c7in’in ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re \u00c7in’de i\u015fleri yapmak ve \u00c7in halk\u0131n\u0131n kendi g\u00fcc\u00fcne dayanmak” vurgusu i\u00e7in \u00f6nemli bir arka pland\u0131. Bug\u00fcn, Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcyle \u200b\u200bbirlikte bu \u00f6nemli arka plan art\u0131k mevcut de\u011fil. “\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc nitelikler” belirli tarihsel ko\u015fullar dikkate al\u0131narak alt\u0131nda \u00f6nerilmi\u015fti ve insanlar\u0131n “\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc nitelikler” anlay\u0131\u015f\u0131, tarihsel geli\u015fimle ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak evrim ge\u00e7irecektir.<\/p>\n\n\n\n

YEN\u0130 B\u0130R KAVRAYI\u015eA DO\u011eRU<\/strong><\/p>\n\n\n\n

II. “\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc nitelikler” anlay\u0131\u015f\u0131nda ad\u0131m ad\u0131m ilerleyen bir derinle\u015fme s\u00fcreci olmu\u015ftur.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc niteliklere sahip sosyalizmi in\u015fa etme s\u00fcreci, temel ulusal ko\u015fullardan ba\u015flamay\u0131 vurgulamaktan, hem ulusal ko\u015fullar\u0131 hem de sosyalizmin in\u015fas\u0131n\u0131n nesnel yasalar\u0131n\u0131 vurgulamaya do\u011fru evrilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015flang\u0131\u00e7ta Deng Xiaoping, sosyalizmin \u00c7in’in ger\u00e7eklerine uygun olmas\u0131 ve \u00c7in’in ger\u00e7ek ko\u015fullar\u0131ndan hareket etmesi gerekti\u011fine inan\u0131yordu. Bunu teorik olarak \u015f\u00f6yle \u00f6zetlemi\u015fti: “Sosyalizm, \u00c7in’in ger\u00e7eklerine uygun, \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc niteliklere sahip bir sosyalizm olmal\u0131d\u0131r.” Biz neden “di\u011fer \u00fclkelerin deneyimlerini ve modellerini” basit\u00e7e kopyalayamad\u0131k? \u00c7\u00fcnk\u00fc “di\u011fer \u00fclkelerin deneyimleri ve modelleri” \u00c7in’in durumuna uygun de\u011fil ve bu nedenle ba\u015far\u0131l\u0131 olamaz\u201d.<\/strong> Ba\u015flang\u0131\u00e7ta Partimizdeki herkes \u00c7in’deki sosyalizm meselesini bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla g\u00f6rm\u00fc\u015f ve de\u011ferlendirmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

1978\u2019den sonra yeni bir tarihi d\u00f6neme girdikten sonra bir s\u00fcre boyunca kendimizi \u00fclkemizin temel ulusal ko\u015fullar\u0131n\u0131 incelemeye adad\u0131k. 1987\u2019de \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin 13. Kongresi, “\u00c7in sosyalizmin ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131ndad\u0131r” \u015feklinde bilimsel bir yarg\u0131ya vard\u0131 ve yap\u0131lacak her \u015feyin bu temel ulusal ko\u015fuldan yola \u00e7\u0131kmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulad\u0131. O zamanlar, “\u00e7e\u015fitli ekonomik bile\u015fenlerin yan yana geli\u015ftirilmesi” ve “meta ekonomisinin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde geli\u015ftirilmesi” de dahil olmak \u00fczere \u00f6nerdi\u011fimiz reform \u00f6nlemlerinin t\u00fcm\u00fc \u00c7in\u2019in temel ulusal ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131 kalma kavray\u0131\u015f\u0131na dayan\u0131yordu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130n\u015fa prati\u011fimiz geli\u015ftik\u00e7e, anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z derinle\u015fti. Ayn\u0131 d\u00f6nemde insanlar sosyalizm meselesini ulusal ba\u011flam\u0131n \u00f6tesinde ele almaya ba\u015flad\u0131lar. Ele al\u0131nan ilk konu pazar ekonomisiydi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1980’lerin ba\u015flar\u0131ndan itibaren iktisat teorisyenleri camias\u0131, sosyalist ekonominin bir meta ekonomisi olup olmamas\u0131 gerekti\u011fi konusunda hararetli tart\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fc. Guangdong’daki Zhuo Jiong ve di\u011ferleri, sosyalist ekonominin bir meta ekonomisi olmas\u0131 gerekti\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Bu hararetli tart\u0131\u015fmalar i\u00e7inde, Zhuo Jiong ve di\u011ferlerinin fikir ve \u00f6nerileri giderek nispeten geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir mutabakata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Eyl\u00fcl 1984’te, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi (\u00c7KP) 12. Merkez Komitesi’nin \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Genel Kurulu, “\u00c7KP Merkez Komitesi’nin Ekonomik Sistem Reformu Hakk\u0131ndaki Karar\u0131” kabul etti. Bu belge, iktisat teorisyenleri camias\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131r\u0131yor ve sosyalist ekonominin, kamu m\u00fclkiyetine dayal\u0131 planl\u0131 bir meta ekonomisi oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a teyit ediyordu.<\/p>\n\n\n\n

Belgede \u015fu hususlar a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturuluyordu: “Meta ekonomisinin tam anlam\u0131yla geli\u015fmesi, sosyo-ekonomik geli\u015fimde bir a\u015fama ve \u00fclkemizin ekonomik modernle\u015fmesini  ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in gerekli olan bir ko\u015fuldur. Ancak ve ancak meta ekonomisi tam olarak geli\u015ftirildi\u011finde ekonomi ger\u00e7ekten canland\u0131r\u0131labilir; bu da i\u015fletmeleri verimlili\u011fi art\u0131rmaya, i\u015fletmeleri esnek bir \u015fekilde faaliyet g\u00f6stermeye ve i\u015fletmeleri karma\u015f\u0131k ve s\u00fcrekli de\u011fi\u015fen toplumsal taleplere duyarl\u0131 bir \u015fekilde uyum sa\u011flamaya te\u015fvik eder ki bunlar, yaln\u0131zca idari y\u00f6ntemler ve i\u015fletmeleri zorunlu planlama yoluyla y\u00f6nlendirme ile ba\u015far\u0131lamayacak \u015feylerdir.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Deng Xiaoping, tarihi \u00f6neme sahip bir ekonomi-politik tasla\u011f\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bu belgeyi b\u00fcy\u00fck bir takdirle kar\u015f\u0131lad\u0131. Belge, \u00c7in\u2019in ulusal ko\u015fullar\u0131 perspektifinin \u00f6tesine ge\u00e7erek sosyalizmin in\u015fas\u0131n\u0131 toplumsal geli\u015fmede tarihsel ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan, yani ekonomik ve toplumsal geli\u015fmenin nesnel yasalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Bu a\u015famadan sonra, insanlar\u0131n zihinleri giderek daha da \u00f6zg\u00fcrle\u015fti ve anlay\u0131\u015flar\u0131 geli\u015fti. “Meta ekonomisi” ve “pazar ekonomisi” terimleri esasen ayn\u0131 anlama gelmekteydi. Ancak bir d\u00f6nem boyunca, baz\u0131lar\u0131 “meta ekonomisi” terimini ho\u015f kar\u015f\u0131lamazken, di\u011ferleri ise kendilerini \u201ckapitalizm savunucusu\u201d konumdan net bir \u015fekilde ay\u0131ramama korkusuyla “pazar ekonomisi” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcnden bahsetmeye bile cesaret edemiyordu.<\/p>\n\n\n\n

Oysa Deng Xiaoping \u00e7ok daha \u00f6nce, sosyalizmin bir pazar ekonomisine sahip olabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Kas\u0131m 1979’da yabanc\u0131 konuklarla yapt\u0131\u011f\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015fmede Deng Xiaoping \u015f\u00f6yle demi\u015fti: “Pazar ekonomisinin yaln\u0131zca kapitalist oldu\u011fu s\u00f6ylenemez; sosyalizm de bir pazar ekonomisine sahip olabilir.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Y\u0131llar s\u00fcren de\u011ferlendirmelerin ard\u0131ndan, insanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131 giderek hatal\u0131 “sol” d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn prangalar\u0131n\u0131 k\u0131rd\u0131 ve pazar ekonomisi konusunda nispeten geni\u015f bir mutabakata var\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1992’nin ba\u015flar\u0131nda Deng Xiaoping, “G\u00fcney Eyaletleri Tefti\u015f Turu” s\u0131ras\u0131ndaki konu\u015fmalar\u0131nda sosyalizmin bir pazar ekonomisini benimseyebilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmi\u015f ve b\u00f6ylece insanlar\u0131n zihinlerini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin 14. Ulusal Kongresi (1992), \u00fclkenin reformlar\u0131 i\u00e7in hedef model olarak sosyalist pazar ekonomisi sistemini kurma karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131. Pazar ekonomisi; \u00f6zellikle meta \u00fcretimi ve meta de\u011fi\u015fimi olmak \u00fczere, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli toplumsalla\u015fm\u0131\u015f \u00fcretim temelinde ad\u0131m ad\u0131m geli\u015fen bir toplumsal kaynak tahsis bi\u00e7imi olup, sosyo-ekonomik geli\u015fimin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist pazar ekonomisi fikrinin ortaya at\u0131lmas\u0131, insanlar\u0131n “\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc sosyalizm” anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015ftirmi\u015ftir. Daha \u00f6nceleri, di\u011fer \u00fclkelerin modellerini kopyalaman\u0131n sosyalizmin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 sa\u011flamayaca\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131yordu; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu modeller \u00c7in’in ulusal ko\u015fullar\u0131na uygun de\u011fildi. Ancak reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lma s\u00fcreciyle birlikte, teorik olarak planl\u0131 ekonominin sadece \u00c7in i\u00e7in de\u011fil, ayn\u0131 zamanda sosyalizmin anavatan\u0131 olan Sovyetler Birli\u011fi ve planl\u0131 ekonomiyi benimseyen di\u011fer t\u00fcm sosyalist \u00fclkeler i\u00e7in de uygun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ad\u0131m ad\u0131m fark etmi\u015ftik.<\/p>\n\n\n\n

Planl\u0131 ekonomi uygulamalar\u0131 nedeniyle, Sovyetler Birli\u011fi ve di\u011fer sosyalist \u00fclkelerin ekonomik geli\u015fimi olduk\u00e7a yava\u015f seyretmi\u015f ve elde edilen sonu\u00e7lar tatmin edici olmam\u0131\u015ft\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla meselenin \u00f6z\u00fc, sosyalizmin yaln\u0131zca ulusal ko\u015fullara uygunlu\u011funda de\u011fil, ayn\u0131 zamanda sosyalizmin in\u015fas\u0131n\u0131n nesnel yasalara uygunlu\u011funda yatmaktayd\u0131. Yeni kavray\u0131\u015f\u0131m\u0131z buydu.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ine \u00f6zg\u00fc sosyalizm, yaln\u0131zca \u00c7in’in ger\u00e7eklerinden ve \u00c7in\u2019in kendine \u00f6zg\u00fc niteliklerinden yola \u00e7\u0131kmakla kalmamal\u0131, ayn\u0131 zamanda ekonomik ve toplumsal geli\u015fimin nesnel yasalar\u0131n\u0131 da g\u00f6zetmeliydi. Deng Xiaoping’in G\u00fcney Tefti\u015f Turu konu\u015fmalar\u0131 ve \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin 14. Ulusal Kongresi ile birlikte, \u00c7ine \u00f6zg\u00fc sosyalizm teorisi ve prati\u011fine  dair anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z ve bilincimiz b\u00fcy\u00fck bir ilerleme kaydetmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

III. \u00c7ine \u00f6zg\u00fc sosyalizmin “kendine \u00f6zg\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc” farkl\u0131 d\u00fczeylerde ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7ine \u00f6zg\u00fc sosyalizmin “spesifik, \u00f6zg\u00fcn” y\u00f6n\u00fc, esas olarak Sovyet modeliyle yap\u0131lan k\u0131yaslamaya ve \u00f6zellikle de \u00c7in\u2019de 1978\u2019deki 11. Merkez Komitesi’nin \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Genel Oturumu’ndan \u00f6nce uygulanan sosyalizmle—yani \u00c7in\u2019deki eski geleneksel sosyalizm modeliyle—yap\u0131lan k\u0131yaslamaya dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Toplumsal sistemler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, toplumsal yap\u0131m\u0131z \u00f6nemli de\u011fi\u015fimler ge\u00e7irmi\u015ftir. K\u0131sacas\u0131, geleneksel sosyalizm modelini temelden terk etmi\u015f ve \u00c7ine \u00f6zg\u00fc sosyalizmi in\u015fa prati\u011fini hayata ge\u00e7irmi\u015f bulunuyoruz.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in \u00f6zg\u00fc sosyalizmin “kendine \u00f6zg\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc” farkl\u0131 d\u00fczeylerde anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Birincisi bu durum, toplumun ekonomik ve siyasi sistemlerinde ve toplumun yap\u0131lar\u0131nda kendini ifade etmektedir. Ekonomik a\u00e7\u0131dan bakarsak; kamu m\u00fclkiyetinin ana g\u00f6vdeyi olu\u015fturdu\u011fu ve \u00e7e\u015fitli m\u00fclkiyet bi\u00e7imlerinin ortakla\u015fa geli\u015fti\u011fi temel bir ekonomik sistemi; “emek katk\u0131s\u0131na g\u00f6re b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u201d esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve di\u011fer b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm y\u00f6ntemlerinin bir arada bulundu\u011fu bir b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm sistemini; ve bir pazar ekonomisi sistemini b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Siyasi a\u00e7\u0131dan bakarsak; Rusya\u2019daki Sovyet meclislerine benzeyen bir halk kongreleri sistemini, b\u00f6lgesel etnik-ulusal \u00f6zerklik sistemini, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi \u00f6nderli\u011finde \u00e7ok partili i\u015f birli\u011fi ve siyasi isti\u015fare sistemini ve \u00c7in\u2019in \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgeleri i\u00e7in “tek \u00fclke, iki sistem” ilkesini kapsar. (Hong Kong, Makao)<\/p>\n\n\n\n

Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc; bilimsel sosyalizmin temel ilkelerine ba\u011fl\u0131 kalarak, ekonomik ve toplumsal geli\u015fimin nesnel yasalar\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek ve \u00c7in’in ger\u00e7eklerinden yola \u00e7\u0131karak, zorlu bir ke\u015fif ve yarat\u0131m s\u00fcreci sonucunda elde etti\u011fimiz kazan\u0131mlard\u0131r. Bunlara b\u00fcy\u00fck bir de\u011fer vermeliyiz.<\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131da belirtilen \u00f6zg\u00fcn niteliklere ba\u015fka di\u011fer \u00f6zg\u00fcnl\u00fckleri de ekleyebiliriz, listeyi uzatmayal\u0131m; ancak “\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc niteliklere sahip sosyalizmin\u201d hen\u00fcz tam anlam\u0131yla olu\u015fmu\u015f ve yerle\u015fmi\u015f olmaktan uzak oldu\u011funu kabul etmek hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r; zira mevcut ekonomik temel ile mevcut \u00fcst yap\u0131n\u0131n sistem ve yap\u0131lar\u0131 h\u00e2l\u00e2 iyile\u015ftirilme ve de\u011fi\u015fim s\u00fcrecindedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum, kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla ele al\u0131namaz. Geleneksel sosyalizm modelinden \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc sosyalizme ge\u00e7i\u015f, k\u00f6kl\u00fc ve kapsaml\u0131 bir devrim niteli\u011findedir. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm (veya ge\u00e7i\u015f), ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak uzun vadeli bir s\u00fcre\u00e7 olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Daha derin bir d\u00fczeyden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc sosyalizm; bilimsel sosyalizmin temel ilkeleri do\u011frultusunda hareket etmeyi, \u00c7in’in ger\u00e7eklerinden ve niteliklerinden yola \u00e7\u0131kmay\u0131, sosyalizmin in\u015fas\u0131nda ekonomik ve toplumsal geli\u015fimin nesnel yasalar\u0131na uymay\u0131 ve insan medeniyetinin izledi\u011fi yol i\u00e7inde ilerlemeyi ifade eder. Burada, ekonomik ve toplumsal geli\u015fimin nesnel yasalar\u0131na ve insan medeniyetinin izledi\u011fi yol i\u00e7inde ilerlemeye nas\u0131l uyulaca\u011f\u0131 konusunu vurgulamak \u00f6nemlidir. \u0130lerde \u00c7in d\u00fcnya ile giderek daha fazla b\u00fct\u00fcnle\u015ftik\u00e7e ve entegre olduk\u00e7a, bu yan daha da b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem kazanacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7evirenin notu: \u00c7in\u2019in bug\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n ortak kader toplulu\u011funu in\u015fa etme stratejisini benimsemesi ile birlikte bu yan daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale gelmi\u015ftir. \u00c7KP bug\u00fcn her zamankinden daha fazla \u00c7in\u2019in kaderi ile di\u011fer \u00fclkelerinin kaderinin birli\u011fine- \u00f6zellikle K\u00fcresel G\u00fcney \u00fclkeleri— ve \u00c7in\u2019in kaderi ve sosyalizmin kaderi ile insan toplumunun sa\u011fl\u0131kl\u0131 ilerlemesinin kaderinin birle\u015fti\u011fini savunmaktad\u0131r.  <\/strong><\/p>\n\n\n\n

4. “\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc nitelikler” ifadesinin “yaln\u0131zca \u00c7in’e has” \u015feklinde yorumlanmas\u0131 hatal\u0131d\u0131r<\/strong><\/p>\n\n\n\n

“\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc nitelikler” kavram\u0131n\u0131n teorik a\u00e7\u0131dan do\u011fru anla\u015f\u0131lmas\u0131, \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc sosyalizmi in\u015fa etme prati\u011fini ilerletmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. “\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc nitelikler” ifadesi “yaln\u0131zca \u00c7in’e has” \u015feklinde yorumlanmamal\u0131d\u0131r. Elbette “bir \u00fclke, iki sistem” ve b\u00f6lgesel etnik-ulusal \u00f6zerklik sistemi gibi kendimize has y\u00f6nler mevcuttur; ancak pek \u00e7ok a\u00e7\u0131dan di\u011fer sosyalist \u00fclkelerle benzerlikler ta\u015f\u0131yoruz ve sadece belirli noktalarda \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc niteliklere sahibiz.  <\/p>\n\n\n\n

“\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc nitelikler” kavram\u0131, “\u00c7in’in kendine has nitelikleri” \u015feklinde yorumlanmamal\u0131d\u0131r. \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc sosyalizm, ku\u015fkusuz \u00c7in’in niteliklerinin dikkatle ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirir; ancak evrensellik ile \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc birbirine ba\u011flamak gereklidir ve elzemdir; evrenselli\u011fi g\u00f6z ard\u0131 ederek \u00f6zg\u00fcll\u00fckten s\u00f6z edemeyiz.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, \u00f6zellikle “\u00c7in’in istisnai oldu\u011fu” yani \u00c7in’in sosyalizminin \u00f6zel bir vaka oldu\u011fu\u2014g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 dikkatli ve uyan\u0131k olmal\u0131y\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu g\u00f6r\u00fc\u015f ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak insanl\u0131k medeniyetinin kazan\u0131mlar\u0131ndan ders \u00e7\u0131karmaya ve bunlar\u0131 \u00f6z\u00fcmsemeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7ar, ekonomik ve toplumsal geli\u015fimin evrensel yasalar\u0131n\u0131 reddeder, insanlar\u0131n vizyonunu ve d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlar ve \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc sosyalizmin geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece zararl\u0131d\u0131r ve hatta milliyet\u00e7ili\u011fe kap\u0131y\u0131 aralar.<\/p>\n\n\n\n

\u3000\u3000<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7in\u2019e \u00d6zg\u00fc Sosyalizm Ulusal Bir Kavram m\u0131d\u0131r? \u00c7in\u2019e \u00d6zg\u00fc Sosyalizmi \u0130n\u015fa Etme Kavram\u0131n\u0131n Pratik \u0130\u00e7inde De\u011fi\u015fen Anlamlar\u0131 Yazar Prof. Shen Baoxian Yazar, \u00c7KP Merkezi Parti Okulu’nda y\u00f6netici ve Doktora Dan\u0131\u015fman\u0131 Dikkat ediniz a\u015fa\u011f\u0131daki yaz\u0131 2010 y\u0131l\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f ve yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.  Deng Xiaoping’in “\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc niteliklerle sosyalizmi in\u015fa etme” kavram\u0131n\u0131 ortaya atmas\u0131ndan bu yana, insanlar s\u00fcrekli olarak […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[51,5,6],"tags":[],"class_list":["post-6769","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya-sosyalizmi-tr","category-dunya-sosyalizmi","category-sosyalist-ulkeler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6769","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6769"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6769\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6775,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6769\/revisions\/6775"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6769"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6769"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6769"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}