{"id":6798,"date":"2026-11-01T23:35:09","date_gmt":"2026-11-01T23:35:09","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6798"},"modified":"2026-11-01T23:36:04","modified_gmt":"2026-11-01T23:36:04","slug":"transatlantik-ittifaki-icinde-anlasmazliklar-ve-ittifakin-yeni-evresi-avrupa-ve-abdnin-baslattigi-yeni-ayarlamalar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6798","title":{"rendered":"Transatlantik \u0130ttifak\u0131 \u0130\u00e7inde Anla\u015fmazl\u0131klar ve \u0130ttifak\u0131n Yeni Evresi Avrupa ve ABD\u2019nin Ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 Yeni Ayarlamalar"},"content":{"rendered":"\n

Atlantik \u0130ttifak\u0131n\u0131n Bir Taraf\u0131 Olan Avrupa \u00c7\u00f6k\u00fcyor mu?<\/h1>\n\n\n\n

Transatlantik \u0130ttifak\u0131 \u0130\u00e7inde Anla\u015fmazl\u0131klar ve \u0130ttifak\u0131n Yeni Evresi Avrupa ve ABD\u2019nin Ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 Yeni Ayarlamalar<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

\u00c7eviren Emin Sevall\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Sun Chenghao, Qiushi (Ger\u00e7e\u011fi Aray\u0131) \u00a0\u00c7KP \u00a0dergisinde yay\u0131nlanan transatlantik ili\u015fkilerini ele alan makalesi<\/strong>, A\u011fustos 2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sun Chenghao, Tsinghua \u00dcniversitesi Strateji ve G\u00fcvenlik Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi, Yard\u0131mc\u0131 Ara\u015ft\u0131rma G\u00f6revlisidir <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Son y\u0131llarda, transatlantik ittifak\u0131 ciddi bir darbe ald\u0131. Mevcut ABD y\u00f6netimi, \u201c\u00d6nce Amerika\u201d politikas\u0131n\u0131 peki\u015ftirirken, Avrupa\u2019dan daha fazla g\u00fcvenlik sorumlulu\u011fu \u00fcstlenmesini talep etti ve ticaret ve teknoloji gibi alanlarda Avrupa\u2019ya bask\u0131 uygulamaya devam etti. \u00d6te yandan Avrupa, ittifak\u0131 i\u015fbirli\u011fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, stratejik \u00f6zerkli\u011fini ve savunma kapasitesini geli\u015ftirme \u00e7abalar\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Savunma y\u00fck\u00fcn\u00fcn payla\u015f\u0131m\u0131, ticaret kurallar\u0131, teknoloji y\u00f6netimi ve uluslararas\u0131 d\u00fczen konular\u0131nda iki taraf aras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131klar giderek daha belirgin hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Transatlantik ittifak\u0131n\u0131n geli\u015fiminin ard\u0131ndaki tarihsel mant\u0131\u011f\u0131n, mevcut ayr\u0131l\u0131klar\u0131n k\u00f6kenindeki derin nedenlerin, ittifak\u0131n\u0131n gelecekteki olas\u0131 beklentilerinin ve uluslararas\u0131 sahnedeki etkisinin kapsaml\u0131 bir analizi, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131ldaki k\u00fcresel de\u011fi\u015fimleri ve \u00e7ok kutuplu bir d\u00fcnyaya do\u011fru gidi\u015fat\u0131 do\u011fru bir \u015fekilde kavramak a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli pratik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

Birinci B\u00f6l\u00fcm<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Transatlantik ittifak\u0131, yaln\u0131zca \u00e7\u0131kar temelli bir birlik de\u011fil; g\u00fcvenlik yap\u0131s\u0131, kurumsal s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve ortak de\u011ferler olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 fakt\u00f6rle desteklenen uzun vadeli bir ittifakt\u0131r.\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n sona ermesinden bu yana, transatlantik ittifak\u0131, So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6nemindeki \u00e7at\u0131\u015fmalar, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ve Rusya\u2019n\u0131n yeniden yap\u0131lanmas\u0131, \u201cTer\u00f6rizme Kar\u015f\u0131 Sava\u015f\u201d\u2019\u0131n etkileri ve b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki rekabet dahil olmak \u00fczere pek \u00e7ok s\u0131namaya g\u00f6\u011f\u00fcs germi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n gerekliliklerine yan\u0131t olarak 1949 y\u0131l\u0131nda ABD, Birle\u015fik Krall\u0131k, Fransa ve di\u011fer 12 \u00fclke, Kuzey Atlantik Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 imzalayarak, merkezinde \u201ctoplu savunma\u201d ilkesi yer alan Kuzey Atlantik Antla\u015fmas\u0131 \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fc (NATO) kurdu. Antla\u015fman\u0131n h\u00fck\u00fcmleri, herhangi bir \u00fcye devlete y\u00f6nelik silahl\u0131 sald\u0131r\u0131n\u0131n t\u00fcm ittifaka y\u00f6nelik bir sald\u0131r\u0131 olarak kabul edilece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyordu. NATO\u2019nun kurulmas\u0131, ABD ile Avrupa aras\u0131nda y\u00fcksek d\u00fczeyde bir g\u00fcvenlik entegrasyonunun ba\u015flang\u0131c\u0131 oldu. Bu d\u00f6nemde ittifak\u0131n temel mant\u0131\u011f\u0131, \u00f6z\u00fc d\u0131\u015f tehditlere ortakla\u015fa yan\u0131t vermek olan bir \u201cg\u00fcvenlik toplulu\u011fu\u201d idi.<\/p>\n\n\n\n

Amerika Birle\u015fik Devletleri, uzun bir s\u00fcre boyunca Avrupa\u2019da geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir askeri varl\u0131k s\u00fcrd\u00fcrerek NATO\u2019nun lideri rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenirken, Avrupa \u00fclkelerinin \u00e7o\u011fu ABD\u2019nin n\u00fckleer \u015femsiyesine ve geli\u015fmi\u015f askeri ve istihbarat kapasitelerine b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u011f\u0131ml\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

ABD ve Avrupa aras\u0131nda stratejik \u00f6zerklik, n\u00fckleer politika ve askeri konu\u015fland\u0131rma gibi belirli konularda farkl\u0131l\u0131klar olsa da, bu \u00e7eli\u015fkiler her zaman daha \u00f6ncelikli g\u00fcvenlik meselelerinin g\u00f6lgesinde kalm\u0131\u015ft\u0131.Bu d\u00f6neme ait ger\u00e7ekler, d\u0131\u015f tehdit yeterince g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu s\u00fcrece, ABD-AB ittifak\u0131 i\u00e7indeki i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerin ikincil \u00f6neme sahip oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. 1991 ile birlikte So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n ard\u0131ndan, ABD ve Avrupa\u2019n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f tehditler \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azald\u0131. Geleneksel ittifak teorisinin varsay\u0131mlar\u0131na g\u00f6re, transatlantik ittifak\u0131n\u0131n gev\u015femesi, hatta da\u011f\u0131lmas\u0131 gerekirdi.Ancak ger\u00e7ekte durum tam tersiydi. NATO ortadan kalkmak bir yana, geni\u015fledi ve i\u015flevlerini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n sonunda NATO\u2019nun sadece 16 \u00fcye devleti vard\u0131; ancak Temmuz 2026 itibar\u0131yla \u00fcye say\u0131s\u0131 32\u2019ye ula\u015farak iki kat\u0131ndan fazla b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fc.NATO\u2019nun i\u015flevleri de geleneksel kolektif savunmadan b\u00f6lgesel m\u00fcdahale, ter\u00f6rle m\u00fccadele i\u015fbirli\u011fi ve siber g\u00fcvenlik gibi \u00e7ok say\u0131da alana kademeli olarak geni\u015flemi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Bunun anahtar\u0131, ittifak\u0131n kurumsal i\u015fleyi\u015finde, yani NATO\u2019nun merkezinde yer ald\u0131\u011f\u0131 transatlantik kurumsal sistemde yatmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kurallar, prosed\u00fcrler ve \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131lar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ABD-AB g\u00fcvenlik i\u015fbirli\u011fini kurumsalla\u015ft\u0131rarak, ittifak\u0131 \u201ctehdit odakl\u0131\u201d bir yap\u0131dan \u201cmekanizma odakl\u0131\u201d bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektedir.\u0130stikrarl\u0131 bir mekanizma, sadece karar alma ve tart\u0131\u015fma i\u00e7in bir platform sa\u011flamakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda b\u00fcrokratik i\u015fbirli\u011fi, askeri-siyasi i\u015fbirli\u011fi, askeri koordinasyon ve uzun vadeli i\u015fbirli\u011fi yoluyla bir \u201cyol ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d yaratarak, olas\u0131 bir kopma ve ayr\u0131lman\u0131n maliyetini art\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Son y\u0131llarda ABD, Avrupa\u2019n\u0131n g\u00fcvenli\u011fine yat\u0131r\u0131m yapma isteklili\u011fini azaltm\u0131\u015f olsa da ve Avrupa stratejik \u00f6zerklik talebini giderek daha fazla vurgulam\u0131\u015f olsa da, NATO\u2019nun kurumsal s\u00fcreklili\u011fi her iki taraf\u0131 da ittifak\u0131 \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde tutmaya devam etmektedir.<\/strong>Rusya-Ukrayna \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 uzad\u0131k\u00e7a, savunma maliyetlerinin payla\u015f\u0131lmas\u0131 konusunda ABD ile Avrupa aras\u0131nda anla\u015fmazl\u0131klar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte, Avrupa \u00fclkeleri g\u00fcvenlik ihtiya\u00e7lar\u0131 nedeniyle savunma harcamalar\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rmak ve kendi aralar\u0131nda daha fazla savunma i\u015fbirli\u011fi mekanizmas\u0131 kurmak zorunda kalmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum, s\u00f6z konusu mekanizmalar\u0131n kendilerinin de transatlantik ittifak\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in \u00f6nemli bir temel haline geldi\u011fini bir kez daha ortaya koymaktad\u0131r.Transatlantik ittifak\u0131, yaln\u0131zca bir g\u00fcvenlik i\u015fbirli\u011fi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve demokrasi\u201d <\/strong>gibi de\u011ferler \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f siyasi ve ideolojik bir uzla\u015fmad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcvenlik yap\u0131lar\u0131 ve kurumsal mekanizmalardan farkl\u0131 olarak, ideolojik uzla\u015fma yaln\u0131zca belirli bir tarihsel a\u015famada rol oynamaz; aksine, transatlantik ittifak\u0131n\u0131n t\u00fcm geli\u015fim s\u00fcreci boyunca k\u00fclt\u00fcrel bir ba\u011f ve manevi bir temel i\u015flevi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde ABD ve Avrupa, liberal demokratik sistemler, piyasa ekonomisi modelleri ve \u201ckurallara dayal\u0131 uluslararas\u0131 d\u00fczen\u201d dahil olmak \u00fczere siyasi ve ideolojik de\u011ferler konusunda ad\u0131m ad\u0131m bir uzla\u015fma sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1990\u2019lardan 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131na kadar, ABD ve Avrupa genel olarak kendi kurumsal modellerini \u00e7ekici buldular ve stratejik odak noktalar\u0131, mevcut g\u00fcvenlik d\u00fczenini korumaktan, kademeli olarak liderlik ettikleri uluslararas\u0131 d\u00fczeni \u015fekillendirmek ve geni\u015fletmeye do\u011fru kayd\u0131.\u0130ster NATO\u2019nun geni\u015flemesi, ister AB\u2019nin geni\u015flemesi, ister \u201cdemokrasiyi te\u015fvik etme\u201d ad\u0131na y\u00fcr\u00fct\u00fclen d\u0131\u015f politika faaliyetleri olsun, hepsi \u201cBat\u0131l\u0131 de\u011ferler\u201d ihra\u00e7 etme y\u00f6n\u00fcnde belirgin bir karakter ta\u015f\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Irak Sava\u015f\u0131 gibi konularda ciddi anla\u015fmazl\u0131klar ortaya \u00e7\u0131ksa bile, ABD ve Avrupa, s\u00f6zde \u201cliberal uluslararas\u0131 d\u00fczen\u201de ili\u015fkin temel anlay\u0131\u015flar\u0131nda y\u00fcksek derecede tutarl\u0131l\u0131k sergilemi\u015f; k\u00fcresel y\u00f6neti\u015fim, uluslararas\u0131 kurulu\u015flar\u0131n reformu ve uluslararas\u0131 kurallar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gibi konularda ortak bir s\u00f6ylem ve de\u011fer temellerini payla\u015fm\u0131\u015flard\u0131.Bu durum, transatlantik ittifak\u0131n\u0131 geleneksel bir askeri ittifaktan, belirgin siyasi \u00f6zelliklere ve kamp karakteristiklerine sahip stratejik bir ili\u015fkiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci b\u00f6l\u00fcm<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Son y\u0131llarda, transatlantik ittifak\u0131 i\u00e7indeki ekonomik ve ticari gerilimler, savunma y\u00fck\u00fc payla\u015f\u0131m\u0131 konusundaki anla\u015fmazl\u0131klar ve strateji farkl\u0131l\u0131klar\u0131, somut politika \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olsa da, ger\u00e7ekte bunlar, iki taraf aras\u0131ndaki uzun vadeli i\u015fbirli\u011finin temelini olu\u015fturan ekonomik temeller, siyasi ideolojiler ve de\u011ferler konsens\u00fcs\u00fcndeki k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklikleri yans\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ekonomik D\u00fczey<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ekonomik alanda, ekonomik k\u00fcreselle\u015fme sadece Bat\u0131 ile d\u00fcnya aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi de\u011fi\u015ftirmekle kalmam\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda ABD ile Avrupa aras\u0131ndaki ekonomik kalk\u0131nma konusundaki mutabakat\u0131 da zay\u0131flatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n ard\u0131ndan kurulan serbest ticaret, \u00e7okk\u00fclt\u00fcrl\u00fcl\u00fck ve Bat\u0131\u2019n\u0131n hakim oldu\u011fu uluslararas\u0131 kurumsal \u00e7er\u00e7eve, bir zamanlar ABD ve Avrupa\u2019n\u0131n ortakla\u015fa destekledi\u011fi s\u00f6zde \u201cliberal uluslararas\u0131 d\u00fczen\u201din temel direkleriydi.ABD ve Avrupa genel olarak, a\u00e7\u0131k pazarlar\u0131n, sermaye ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n, kaliteli personel g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fcn ve kurumsal geni\u015flemenin sadece ekonomik verimlili\u011fi art\u0131rmakla kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda k\u00fcresel d\u00fczeni uzun vadeli hakimiyetlerine elveri\u015fli bir y\u00f6ne y\u00f6nlendirebilece\u011fine inan\u0131yordu.Ancak, ekonomik k\u00fcreselle\u015fmenin derinle\u015fmesiyle birlikte, sanayinin ba\u015fka yerlere ta\u015f\u0131nmas\u0131, imalat sekt\u00f6r\u00fcndeki i\u015f kay\u0131plar\u0131, gelir e\u015fitsizli\u011finin artmas\u0131 ve b\u00f6lgesel kalk\u0131nma dengesizlikleri gibi sorunlar birikmi\u015f ve baz\u0131 sosyal gruplar ekonomik k\u00fcreselle\u015fmeden giderek \u201chayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na\u201d u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r.\u00d6zellikle 2008 uluslararas\u0131 finansal krizinden sonra, Bat\u0131 toplumlar\u0131nda serbest piyasalara ve ekonomik k\u00fcreselle\u015fmeye duyulan g\u00fcven \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalm\u0131\u015f ve giderek daha fazla insan, a\u00e7\u0131k bir ekonomik sistemin yayg\u0131n refah\u0131 sa\u011flamaya devam edip edemeyece\u011fini sorgulamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ekonomik k\u00fcreselle\u015fmenin etkileriyle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in se\u00e7tikleri yollar konusunda ABD ile Avrupa aras\u0131ndaki farklar giderek daha belirgin hale gelmi\u015ftir. <\/strong>ABD, AB\u2019den daha \u00f6nce sanayi politikas\u0131, ticaret korumac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve tedarik zinciri g\u00fcvenli\u011fine odaklanan yeni bir ekonomik stratejiye y\u00f6nelmi\u015f; egemenlik g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanma yoluyla kendi ulusal kapasitelerin g\u00fc\u00e7lendirilmesine giderek daha fazla vurgu yaparak, i\u00e7 ekonomiyi canland\u0131rmak ve stratejik rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rmak amac\u0131yla stratejik planlama ve kaynak tahsisini yeniden \u015fekillendirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ster \u201c\u00d6nce Amerika\u201d olsun, ister imalat sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn yeniden canlanmas\u0131, ister sanayi destekler\u0131n\u0131n ve ekonomik g\u00fcvenlik politikalar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi olsun, bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc neoliberal egemenlik alt\u0131ndaki ekonomik k\u00fcreselle\u015fme modeline y\u00f6nelik bir ayarlama, hatta bir d\u00fczeltmeyi yans\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, Avrupa da sanayi rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn azalmas\u0131 ve ekonomik b\u00fcy\u00fcmenin durgunlu\u011fuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, uluslar\u00fcst\u00fc y\u00f6neti\u015fim modeli ve \u00fcye devletler aras\u0131ndaki koordinasyon mekanizmalar\u0131 nedeniyle genel olarak h\u00e2l\u00e2 a\u00e7\u0131k pazarlar, serbest ticaret ve \u00e7ok tarafl\u0131 bir ekonomik sistem \u00e7er\u00e7evesinde reformlar aramay\u0131 umut etmekte ve kurallara dayal\u0131 \u00e7er\u00e7eveler ile d\u00fc\u015f\u00fcnerek kolektif isti\u015fare yoluyla politika ayarlamalar\u0131n\u0131 te\u015fvik etmeye daha yatk\u0131nd\u0131r. Ticaret, sanayi politikas\u0131, ekonomik g\u00fcvenlik ve tedarik zincirinin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi alanlarda ABD ile Avrupa aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar giderek artmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Siyasi d\u00fczey<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Siyasi d\u00fczeyde ise kimlik ve \u201cs\u0131n\u0131rlar\u201d temel meseleler haline gelmi\u015ftir. So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde, Sovyet tehdidi, g\u00f6\u00e7, kimlik ve sosyal y\u00f6neti\u015fim konular\u0131nda ABD ile Avrupa aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00f6lgelemi\u015fti.So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n ard\u0131ndan, ortak d\u0131\u015f tehditlerin zay\u0131flamas\u0131 ve ekonomik k\u00fcreselle\u015fmenin derinle\u015fmesiyle birlikte, kimin \u201cBat\u0131\u201dya ait oldu\u011fu ve bu Bat\u0131 toplulu\u011funun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n nas\u0131l tan\u0131mlanaca\u011f\u0131 sorusu, ABD ve Avrupa\u2019da siyasi tart\u0131\u015fmalar\u0131n giderek \u00f6nemli konular\u0131ndan biri haline gelmi\u015ftir.ABD, ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n, egemenli\u011fin ve vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u00f6nceli\u011fini giderek daha fazla vurgulamakta ve siyasi toplulu\u011funu ulus-devlet temeli \u00fczerine in\u015fa etme e\u011filimindedir.\u00d6te yandan Avrupa, uzun s\u00fcredir uluslar\u00fcst\u00fc entegrasyona kendini adam\u0131\u015f durumda ve ulusal kimli\u011fin \u00f6tesinde daha geni\u015f bir Avrupa kimli\u011fi olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Son y\u0131llarda, g\u00f6\u00e7 krizi, m\u00fclteci sorunu ve sosyal entegrasyon ikilemi bu ayr\u0131\u015fmay\u0131 daha da derinle\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla, ABD ile Avrupa aras\u0131ndaki farklar art\u0131k sadece belirli g\u00f6\u00e7 politikalar\u0131 \u00fczerine bir anla\u015fmazl\u0131k de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u201cBat\u0131l\u0131lar kimdir\u201d ve \u201cBat\u0131\u2019n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 nerededir\u201d sorular\u0131n\u0131 \u00e7evreleyen bir kimlik fark\u0131 m\u00fccadelesidir. “<\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 sorumluluk d\u00fczeyinde de ABD ve Avrupa aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n sona ermesinden bu yana, ABD ve Avrupa genel olarak kendilerini k\u00fcresel d\u00fczenin \u015fekillendiricileri ve kurallar\u0131n savunucular\u0131 olarak g\u00f6rm\u00fc\u015f; \u00e7ok tarafl\u0131l\u0131k, serbest ticaret, insan haklar\u0131 s\u00f6ylemleri ve kurumsal ihracat\u0131, sahip olduklar\u0131 avantajlar\u0131n temel tezah\u00fcrleri olarak de\u011ferlendirmi\u015ftir.Son y\u0131llarda, hangi uluslararas\u0131 sorumluluklar\u0131 \u00fcstlenmeleri gerekti\u011fi ve uluslararas\u0131 d\u00fczeni nas\u0131l \u015fekillendirmeleri gerekti\u011fi konusundaki anlay\u0131\u015flar\u0131 giderek birbirinden uzakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.Mevcut ABD Trump h\u00fck\u00fcmeti, Bat\u0131 ve k\u00fcresel d\u00fczeni korumay\u0131 art\u0131k bir \u201csorumluluk\u201d olarak g\u00f6rmemekte; bunun yerine \u201c\u00d6nce Amerika\u201d ilkesini vurgulamakta ve Avrupa\u2019dan ittifak\u0131n de\u011ferini daha y\u00fcksek bir bedel \u00f6deyerek kan\u0131tlamas\u0131n\u0131 talep etmektedir.\u00d6te yandan Avrupa, \u00e7ok tarafl\u0131l\u0131\u011f\u0131, normlar\u0131n geni\u015fletilmesini ve k\u00fcresel y\u00f6neti\u015fimi h\u00e2l\u00e2 uluslararas\u0131 kimli\u011finin \u00f6nemli bile\u015fenleri olarak g\u00f6rme e\u011filimindedir ve ABD\u2019nin giderek daha belirgin hale gelen tek tarafl\u0131l\u0131k tutumuna kar\u015f\u0131 AB temkinli davranmaya devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa\u2019da \u201cABD\u2019nin g\u00fcvenilirli\u011fi\u201d, \u201cstratejik \u00f6zerklik\u201d ve \u201cAvrupa\u2019n\u0131n sorumlulu\u011fu\u201dna ili\u015fkin tart\u0131\u015fmalar, de\u011fi\u015fen ABD rol\u00fcne dair Avrupa\u2019n\u0131n endi\u015felerini ve kendi konumunu yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmesini yans\u0131tarak giderek yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r. Uluslararas\u0131 sorumluluk konusundaki bu anlay\u0131\u015f fark\u0131, g\u00fcvenlik, ticaret, teknoloji, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve k\u00fcresel y\u00f6neti\u015fim gibi konularda iki taraf aras\u0131ndaki politika farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n geni\u015flemesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.\u015eu anda, toprak egemenli\u011fi, ticaret kurallar\u0131, g\u00fcvenlik sorumluluklar\u0131 ve de\u011ferler gibi alanlarda ABD ile Avrupa aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmalar patlak vermi\u015f ve bu durum transatlantik ittifak\u0131n\u0131 ciddi \u015fekilde etkilemektedir.Daha \u00f6nce ABD, ticaret ortaklar\u0131na y\u00f6nelik bir dizi \u201ckar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcmr\u00fck vergisi\u201d uygulayaca\u011f\u0131n\u0131 duyurmu\u015ftu; bu \u00f6nlemler aras\u0131nda AB\u2019den yap\u0131lan t\u00fcm ithalata uygulanan %20\u2019lik g\u00fcmr\u00fck vergisi de yer al\u0131yordu ve bu durum Avrupa otomotiv sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc ciddi \u015fekilde olumsuz etkilemi\u015fti; 8 Temmuz 2026 tarihinde T\u00fcrkiye\u2019nin Ankara kentinde d\u00fczenlenen NATO zirvesinin \u00e7al\u0131\u015fma toplant\u0131s\u0131na kat\u0131lan NATO liderleri bu toplant\u0131da ABD ve Avrupa, savunma harcamalar\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131 gibi konularda \u00f6nemli g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>Transatlantik ittifak\u0131ndaki mevcut de\u011fi\u015fikliklerin, ABD ile Avrupa aras\u0131ndaki ortak \u00e7\u0131karlar\u0131n ve i\u015fbirli\u011finin temelinin tamamen ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmedi\u011fi, aksine ittifak\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesindeki ana mant\u0131\u011f\u0131n yeniden d\u00fczenlendi\u011fi belirtilmelidir.Her iki taraf i\u00e7in de So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131 ula\u015f\u0131lan y\u00fcksek d\u00fczeydeki stratejik mutabakat\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek giderek zorla\u015fsa da, g\u00fcvenlik \u00e7\u0131karlar\u0131, kurumsal ba\u011flar ve k\u00fcresel \u00e7\u0131karlar alanlar\u0131ndaki ortak ihtiya\u00e7lar\u0131 devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

 \u0130ster b\u00f6lgesel g\u00fcvenlik risklerinin ele al\u0131nmas\u0131, ister transatlantik ekonomik ba\u011flar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi, ister k\u00fcresel meselelerin koordinasyonu olsun, her iki taraf\u0131n da h\u00e2l\u00e2 i\u015fbirli\u011fi yapmas\u0131 gerekiyor ve ittifak\u0131n tamamen \u00e7\u00f6kmesinin bedelini g\u00f6ze alam\u0131yorlar. Bu nedenle, transatlantik ittifak\u0131 artan g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 nedeniyle da\u011f\u0131lmayacakt\u0131r; aksine, ortak \u00e7\u0131karlar\u0131n h\u00e2l\u00e2 var oldu\u011fu, ancak ortak anlay\u0131\u015f\u0131n giderek zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131 yeni bir uyum a\u015famas\u0131na girmesi daha olas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Daha uzun vadeli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla, transatlantik ittifak\u0131 i\u00e7indeki g\u00fcvenlik i\u015fbirli\u011fi, ekonomik ve ticari ba\u011flar ile kurumsal koordinasyon \u00f6nemli bir rol oynamaya devam edecek; ancak ittifak\u0131n i\u00e7sel uyumu, pratik ihtiya\u00e7lar ve stratejik de\u011ferlendirmelerden daha fazla etkilenecektir.ABD\u2019nin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re, transatlantik ittifak\u0131na y\u00f6nelik ABD tutumu \u201cBat\u0131\u2019ya liderlik etmek\u201dten \u201cittifak\u0131\u0131 y\u00f6netmek\u201de do\u011fru kaymaktad\u0131r.<\/strong>Bunun nedeni, ABD\u2019nin i\u00e7 ve d\u0131\u015f stratejik odak noktas\u0131nda meydana gelen bir de\u011fi\u015fikliktir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131 Bat\u0131\u2019n\u0131n liberal uluslararas\u0131 d\u00fczeninin \u201ckoruyucusu\u201d olarak \u00fcstlendi\u011fi uzun soluklu rol\u00fcne k\u0131yasla, ABD art\u0131k i\u00e7 ekonomik rekabet g\u00fcc\u00fcne, end\u00fcstriyel kalk\u0131nmaya ve sosyal y\u00f6neti\u015fime \u00f6ncelik vermeyi giderek daha fazla vurgulamakta ve s\u0131n\u0131rl\u0131 kaynaklar\u0131n\u0131 Hint-Pasifik b\u00f6lgesi gibi stratejik a\u00e7\u0131dan daha \u00f6nemli alanlara kayd\u0131rma e\u011filimindedir.ABD a\u00e7\u0131s\u0131ndan transatlantik ittifak\u0131n\u0131n \u00f6nemi \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalm\u0131\u015f de\u011fildir; ancak i\u015flevi bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ge\u00e7irmektedir ve gelecekte, ABD\u2019nin yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki rekabet avantaj\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme ve kendine elveri\u015fli bir stratejik ortam olu\u015fturma ihtiya\u00e7lar\u0131na daha fazla hizmet edecektir.<\/p>\n\n\n\n

Bu ba\u011flamda, ABD \u00f6nemli bir m\u00fcttefiki olan Avrupa\u2019y\u0131 kolay kolay terk etmeyecek ve Avrupa\u2019ya verdi\u011fi destek devam edecektir; ancak bu destek, \u201cmaliyet-fayda analizine\u201d giderek daha fazla a\u011f\u0131rl\u0131k verilerek s\u00fcrd\u00fcr\u00fclecektir.Avrupa perspektifinden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, transatlantik ittifak\u0131, ABD\u2019ye ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan stratejik \u00f6zerkli\u011fin g\u00fc\u00e7lendirilmesine do\u011fru bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ge\u00e7irmektedir.Son y\u0131llarda Avrupa, savunma i\u015fbirli\u011fini, askeri-sanayi entegrasyonunu, ekonomik g\u00fcvenli\u011fi ve kilit teknolojik yeteneklerin geli\u015ftirilmesini s\u00fcrekli olarak te\u015fvik etmi\u015ftir; stratejik \u00f6zerklik, siyasi bir \u00f6neriden kademeli olarak pratik bir politikaya d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir.Bununla birlikte, Avrupa i\u00e7indeki \u00fclkeler aras\u0131nda  geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyleri, g\u00fcvenlik bilinci ve stratejik k\u00fclt\u00fcr a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131l\u0131klar mevcuttur; Avrupal\u0131 g\u00fc\u00e7lerin \u00e7abalar\u0131n\u0131n ABD taraf\u0131ndan sa\u011flanan n\u00fckleer cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, istihbarat sistemleri ve stratejik projeksiyon yeteneklerinin k\u0131sa vadede yerini almas\u0131 olas\u0131 g\u00f6r\u00fcnmemektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle, Avrupa\u2019n\u0131n stratejik \u00f6zerkli\u011fi konusundaki ger\u00e7ek\u00e7i hedef, ABD\u2019den kopmak de\u011fil; ittifak\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken kendi operasyonel yeteneklerini, riskle kar\u015f\u0131 koyabilme g\u00fcc\u00fcn\u00fc  ve politik \u00f6zerkli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirmektir.Ayn\u0131 zamanda Avrupa, ger\u00e7ek stratejik \u00f6zerkli\u011fin yaln\u0131zca askeri kapasite geli\u015ftirmeyle de\u011fil, ayn\u0131 zamanda end\u00fcstriyel rekabet g\u00fcc\u00fc, teknolojik inovasyon yetenekleri ve k\u00fcresel kurallar\u0131 \u015fekillendirme becerisiyle de yans\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n giderek daha fazla fark\u0131na varmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

ABD ile i\u015fbirli\u011fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken kendi stratejik inisiyatifini nas\u0131l g\u00fc\u00e7lendirece\u011fi, Avrupa\u2019n\u0131n gelecekte transatlantik ittifak\u0131n\u0131 y\u00f6netmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir meydan okuma olacakt\u0131r.Transatlantik ittifak\u0131n\u0131n ge\u00e7irece\u011fi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, uluslararas\u0131 sistem ve k\u00fcresel y\u00f6neti\u015fim \u00fczerinde kapsaml\u0131 bir etki yaratacakt\u0131r. Uluslararas\u0131 sistem a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, transatlantik ittifak\u0131 i\u00e7indeki ayarlamalar, ABD ve Avrupa\u2019n\u0131n uluslararas\u0131 g\u00fcndemi kontrol etme ve uluslararas\u0131 kurallar\u0131 \u015fekillendirme yetene\u011finde g\u00f6receli bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f anlam\u0131na gelmektedir.Gelecekteki uluslararas\u0131 siyaset, giderek daha fazla tek bir g\u00fcc\u00fcn hakim oldu\u011fu bir d\u00fczen yerine, farkl\u0131 g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki etkile\u015fim ve koordinasyonla \u015fekillenecektir.<\/strong> K\u00fcresel G\u00fcney\u2019in ve y\u00fckselen g\u00fc\u00e7lerin uluslararas\u0131 ili\u015fkiler alan\u0131ndaki \u00f6zerkli\u011fi artmaya devam edecek ve K\u00fcresel G\u00fcney\u2019in k\u00fcresel y\u00f6neti\u015fim sistemi reformu, uluslararas\u0131 finansal y\u00f6neti\u015fim, k\u00fcresel iklim y\u00f6neti\u015fimi ve dijital y\u00f6neti\u015fim gibi alanlarda sesleri daha da g\u00fc\u00e7lenecektir.K\u00fcresel y\u00f6neti\u015fim perspektifinden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, transatlantik ittifak\u0131 i\u00e7indeki alg\u0131 ve \u00e7\u0131kar farkl\u0131l\u0131klar\u0131, belirli uluslararas\u0131 meselelerde ilgili \u00fclkelerin koordinasyon kapasitesini zay\u0131flatabilir ve bu da k\u00fcresel y\u00f6neti\u015fim sistemini daha dan\u0131\u015fma temelli, \u00e7e\u015fitlendirilmi\u015f ve ademi merkeziyet\u00e7i hale getirebilir.<\/strong>Gelecekteki uluslararas\u0131 kurallar\u0131n olu\u015fumu, \u00f6ncelikle birka\u00e7 Bat\u0131 \u00fclkesinin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015fmek yerine, farkl\u0131 \u00fclkeler ve b\u00f6lgeler aras\u0131ndaki koordinasyon ve i\u015fbirli\u011fine daha fazla dayanacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Transatlantik ittifak\u0131ndaki k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklikler, m\u00fcnhas\u0131r ittifaklara, blok ayr\u0131mlar\u0131na ve grup siyasetine dayanan eski g\u00fcvenlik mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u00e7ok kutupluluk, ekonomik k\u00fcreselle\u015fme ve uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin demokratikle\u015fmesi gibi e\u011filimlere giderek daha az uygun hale geldi\u011fini de g\u00f6stermektedir.Uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7ler dengesindeki k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fimler ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin toplu y\u00fckseli\u015fi ile birlikte, giderek daha fazla \u00fclke, birka\u00e7 Bat\u0131 \u00fclkesinin hakim oldu\u011fu kurumsal d\u00fczenlemeleri pasif bir \u015fekilde kabul etmek yerine, e\u015fit \u015fartlarda uluslararas\u0131 meselelere kat\u0131lmay\u0131 ve uluslararas\u0131 kurallar\u0131 ortakla\u015fa \u015fekillendirmeyi arzulamaktad\u0131r.\u0130\u015fte bu ba\u011flamda, \u00c7in\u2019in temsil etti\u011fi K\u00fcresel G\u00fcney, insanl\u0131k i\u00e7in ortak bir gelecek toplulu\u011fu in\u015fa etme bayra\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcksekte tutmakta, uluslararas\u0131 ili\u015fkilerdeki demokratikle\u015fme e\u011filimine uyum sa\u011flamakta, ger\u00e7ek \u00e7ok tarafl\u0131l\u0131\u011f\u0131 savunmakta ve e\u015fitlik\u00e7i ve d\u00fczenli<\/strong> bir \u00e7ok kutuplu d\u00fcnya ile kapsay\u0131c\u0131 ekonomik k\u00fcreselle\u015fmeyi desteklemektedir. Bu durum, uluslararas\u0131 d\u00fczeni ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak daha adil ve e\u015fitlik\u00e7i bir y\u00f6ne do\u011fru itecektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Atlantik \u0130ttifak\u0131n\u0131n Bir Taraf\u0131 Olan Avrupa \u00c7\u00f6k\u00fcyor mu? Transatlantik \u0130ttifak\u0131 \u0130\u00e7inde Anla\u015fmazl\u0131klar ve \u0130ttifak\u0131n Yeni Evresi Avrupa ve ABD\u2019nin Ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 Yeni Ayarlamalar \u00c7eviren Emin Sevall\u0131 Sun Chenghao, Qiushi (Ger\u00e7e\u011fi Aray\u0131) \u00a0\u00c7KP \u00a0dergisinde yay\u0131nlanan transatlantik ili\u015fkilerini ele alan makalesi, A\u011fustos 2026 Sun Chenghao, Tsinghua \u00dcniversitesi Strateji ve G\u00fcvenlik Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi, Yard\u0131mc\u0131 Ara\u015ft\u0131rma G\u00f6revlisidir  Son y\u0131llarda, transatlantik […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-6798","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kapitalizm"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6798","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6798"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6798\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6803,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6798\/revisions\/6803"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6798"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6798"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6798"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}