Çin’de Orta-Lise Öğrencilerini İlgilendiren Büyük Reformun Sonuçları
Çeviren: Deniz Alaz Gürbüz, Temmuz 2026
Çin’de ‘Eğitimde Çifte Azaltma’ politikası, ‘9 Yıllık Zorunlu Eğitim Çağındaki Öğrencilerin Ev Ödevi Yükünün ve Okul Dışı Özel Ders Yükünün Daha Da Azaltılmasına İlişkin” reformdur. Temmuz 2021’de ÇKP Merkez Komitesi ve Hükümet tarafından ortaklaşa yayınlanan bu reform belgesi, 9 yıllık zorunlu eğitim dönemindeki öğrencilerin aşırı ders yükü ve okul sonrası özel derslerdeki karmaşa sorunlarını sistematik olarak ele almayı amaçlamaktadır.
Politikanın Amaçları
Ev ödevi yükünü azaltmak: Okul eğitimi ve öğretiminin kalitesini arttırmak amacıyla ev ödevlerinin toplam miktarının ve süresinin kapsamlı bir şekilde azaltılmasıdır.
Okul dışı paralı özel ders yükünün azaltılması: Eğitimin asıl odak noktası olarak yeniden okula dönülmesini sağlamak amacıyla, okul dışı paralı özel ders faaliyetlerinin, özellikle de akademik ders takviyelerinin kapsamlı bir şekilde düzenlenmesidir.
Politikanın daha derin amacı; ailelerin kaygılarını hafifletmek, ailelerin eğitim harcamalarını azaltmak, eğitimde fırsat eşitliğini teşvik etmek ve öğrencilerin çok yönlü bireysel gelişimini sağlamaktır.
Okul içi eğitim yükünün azaltılması: Ev ödevleri ve okul sonrası paralı eğitim faaliyetleri
Ödevlerin toplam miktarı ve süresi sıkı bir şekilde kontrol edilmektedir:
1. ve 2. Sınıflara: Yazılı ödev verilmez.
3-6. Sınıflar: Yazılı ödevlerin ortalama tamamlanma süresi 60 dakikayı geçmemelidir.
Ortaokul: Yazılı ödevlerin ortalama tamamlanma süresi 90 dakikayı geçmemelidir.
Ödev ve Öğretim Kalitesini Geliştirme amacı: Farklılaştırılmış, esnek ve kişiselleştirilmiş ödevler teşvik edilir ve öğretmenlerin tam geri bildirim ve düzeltme sağlaması gerekir. Ebeveynlerin ödevleri kontrol etmesi veya düzeltmesi kesinlikle yasaklanmıştır.
Kamu Okullarına Kapsamlı Okul Sonrası Hizmetler verme görevi: Okulların, “5+2” modeline göre (haftada 5 gün, günde en az 2 saat) okul sonrası hizmet sunması gerekmektedir; bu hizmetler sanat, spor, okuma ve ilgi grupları gibi etkinlikleri içermelidir. Bu süre kesinlikle yeni dersler işlemek için kullanılamaz.
Okul Paralı Dışı Faaliyetlerin Sıkı Kontrol Altına Alınması
Zorunlu eğitim çağındaki öğrencileri hedef alan yeni hiçbir akademik ders takviyesi (okul müfredat dersi) kursunun açılmasına izin verilmeyecektir. Mevcut kurumlar ise kâr amacı gütmeyen kuruluşlar olarak tescil edilecektir.
Kurs Saatlerinin Sıkı Kontrolü: Paralı ders takviyesi veren kurumların hafta sonları, resmi tatiller, sömestr ve yaz tatillerinde eğitim faaliyeti yürütmesi kesinlikle yasaktır. Yüz yüze eğitimler en geç saat 20:30’da, çevrim içi (online) eğitimler ise en geç 21:00’de sona ermek zorundadır.
Ücretlerin ve Şirketlerin Denetlenmesi ve Düzenlenmesi: Paralı okul ders takviyesi ücretleri, hükümet tarafından belirlenen fiyatlandırmaya (tavan fiyat uygulamasına) tabi olacaktır. Aynı zamanda, kurs merkezlerinin ticarileştirilmesi kesinlikle yasaktır ve borsada işlem gören eğitim kurumların yasadışı finansman sağlaması yasaklanmıştır.
Reformun Sonuçları
‘Çifte Azaltma’ politikasının yürürlüğe girmesinden bu yana, adım adım olumlu sonuçlar alınmıştır:
Okul dışı özel paralı ders piyasası çok zayıflamıştır: Yüz yüze eğitim veren paralı kurumların sayısı %92 gibi büyük bir oranda azalarak 124.000’den 9.728’e, çevrim içi (online) kurumların sayısı ise %87 azalarak 263’ten 34’e gerilemiştir.
Öğrenci yükü etkili bir şekilde azaltılmıştır: öğrencilerin %90’ından fazlası ders yüklerinde azalma olduğunu bildirmiştir. Ailelerin eğitim kaygısı hafifletilmiştir: Ailelerin %72’si eğitim kaygılarında azalma olduğunu bildirmiştir.
Kamu okullarında Okul sonrası etüt/faaliyetler tam kapsayıcılığa ulaşmıştır: Okullardaki ‘5+2’ okul sonrası hizmet modeli, okulların tamamında yaygınlaştırılmıştır.
Pratik Zorluklar ve Son Gelişmeler
“Çifte Azaltma” politikası devam eden ve derinleşen bir uygulama olarak aynı zamanda zorluklarla da karşı karşıyadır:
“Gizli ve Değişime Uğramış” Özel Dersler: Bazı yasadışı özel ders programları “bire bir”, “evde özel ders” ve “yaz kampları” adı altında yeraltına inmiştir bu da denetimi zorlaştırmaktadır.
Ailelerin Tutumlarındaki Değişiklikler: Bazı Aileler eğitim konusundaki kaygı taşımaya devam etmekte ve çocuklarının ders ve okul başarıları hakkında endişelenmektedir. Bu nedenle, politika etkisini göstermeye ve kararlılıkla uygulanmaya devam etmektedir. 2026 yılındaki son gelişmeler şunlardır:
Uzun Vadeli Bir Mekanizmanın Kurulması: Eğitim Bakanlığı ve diğer bakanlıklar ve kurumlar, ‘çifte azaltma’ kapsamındaki üç yıllık eylem planını desteklemeye devam etmekte ve bu planı temel eğitimde kapsamlı bir dönüşümü tetiklemek için bir kaldıraç olarak kullanmaktadır.
Kritik Dönemlerde Sıkı Kontrol: Eğitim bakanlığı yaz tatili gibi kritik dönemlerde toplu özel dersleri ve okulların erken açılmasını açıkça yasaklamakta ve yaz ödevlerinin toplam miktarını sıkı bir şekilde kontrol etmektedir.
Sınav ve Notları Değerlendirme Reformunun Derinleştirilmesi: ‘Ödevsiz gün’ uygulamalarının başlatılması teşvik edilmekte ve öğrencilerin üniversiteye giriş kaygısını hafifletmek amacıyla lise giriş sınavı reformu düzenli bir şekilde ilerletilmektedir.
Eğitimde ‘Çifte Azaltma’ politikası; okul içindeki kalitenin artırılması ve okul dışındaki sürecin daha akılcı ve sıkı yönetilmesi yoluyla, daha sağlıklı ve daha adil bir eğitim ekosistemini yeniden şekillendirmeyi başarmış görünüyor.