“Yeni Dönemde Çin’e Özgü Sosyalizm Üzerine Xi Jinping Düşüncesi”nin En Önemli Yönleri

Derleyen: Ferdi Bekir

Bilindiği gibi buradaki yeni dönem 2012’de Xi Jinping’in başa gelişi ile başlamaktadır.  “En önemli yönleri” birkaç boyutta açıklayabilirim: temel içerik (“On Tasdik”, “On Dört Taahhüt” ve “On Üç Başarı Alanı”), dünya görüşü ve metodoloji (“Altı Gereklilik”) ile temel öz veya merkezi temalar.

Ayrıca, “İki Bütünleşme” ve “İki Tespit” (veya “İki Kuruluş”) kavramları da “Yeni Dönemde Çin’e Özgü Sosyalizm Üzerine Xi Jinping Düşüncesi”nin en önemli yönlerine dahil edilebilir.

“Yeni Dönemde Çine Özgü Sosyalizm Üzerine Xi Jinping Düşüncesi”, sistematik, kapsamlı ve bilimsel bir çerçevedir. Bu düşünce sisteminin “en önemli” yönleri; temel içeriği, dünya görüşü ve metodolojisi ile özünü oluşturan temel unsurlar olmak üzere, birbiriyle yakından bağlantılı üç boyut üzerinden anlaşılabilir. Bu öğeler birbirleriyle içsel olarak bağlantılı olup organik bir bütünlük oluştururlar ve hep birlikte bu düşünce sisteminin “sütunlarını ve çatısını” meydana getirirler.

Temel İçerik: “On Tasdik”, “On Dört Taahhüt” ve “On Üç Başarısı”

Bunlar, söz konusu düşünce sisteminin özünü oluşturur. Birbiriyle uyumlu olan ve birbirine bağlanan bu unsurlar; yeni dönemde Çin’e özgü sosyalizmin sürdürülmesi ve geliştirilmesine yönelik temel meseleleri —genel hedefler ve başlıca görevler gibi— tanımlar.

“On Tasdik”: Teorinin ana içeriğini temsil eder; teorinin “sütunlarını ve çerçevesini” oluşturarak “nedir?” ve “ne yapılmalıdır?” gibi sorulara odaklanır. Temel noktalar şunlardır:

Önderlik: Çin Komünist Partisi’nin sosyalizmin inşasında önderliğinin, Çine özgü sosyalizmin en temel niteliği ve en büyük kurumsal gücü olduğunu ortaya koyar.

Genel Görev: Genel görevi; sosyalist modernleşmeyi gerçekleştirmek, Çin ulusunun büyük yeniden dirilişini sağlamak ve bu yeniden dirilişi “modernleşmeye giden Çin yolu” üzerinden ilerletmek olarak tanımlar.

Toplumdaki Baş Çelişki: Yeni dönemdeki baş çelişkiyi; halkın giderek artan daha iyi bir yaşam beklentisi ile dengesiz ve yetersiz kalkınma arasındaki çelişki olarak tanımlar; bu da “halk odaklı kalkınma felsefesi”ne bağlı kalmayı gerektirir.

Genel-Bütünsel ve Stratejik Düzenlemeler: “Beş Boyutlu Bütünleşik Plan”ı (ekonomik, siyasi, kültürel, sosyal ve ekolojik ilerlemeyi kapsayan) ve “Dört Boyutlu Kapsamlı Strateji”yi (modern bir sosyalist ülkeyi her yönüyle inşa etmek, reformları her alanda derinleştirmek, ülkeyi her yönüyle hukuka dayalı olarak yönetmek ve Partide her alanda sıkı bir öz denetim/disiplin uygulamak) ortaya koyar.

Diğer Temel Alanlar: Ayrıca reformların derinleştirilmesi ve ülkenin hukuka göre yönetilmesine dair genel hedefleri; yeni kalkınma felsefesini; güçlü bir ordu inşa etme hedefini; büyük devletlere yönelik diplomasi yaklaşımını ve Partide sıkı bir öz denetim uygulamaya yönelik stratejik ilkeleri belirler.

“On Dört Taahhüt” (veya “On Dört Maddelik Temel Politika“

Bunlar temel stratejiyi oluşturur; “nasıl yapılacağı” konusuna odaklanarak bir eylem gündemi işlevi görür. Bunlar, tüm çalışmalar üzerinde Partinin önderliğini korumaktan halk odaklı bir yaklaşıma bağlı kalmaya; reformları derinleştirmekten yeni kalkınma felsefesini uygulamaya, halkın ülkenin efendisi olmasını sağlamaktan hukuka dayalı yönetime ve temel sosyalist değerler sistemini savunmaya kadar geniş bir ilke yelpazesini kapsar. Ayrıca bu ilkeler; kalkınma yoluyla halkın refahını güvence altına almayı ve geliştirmeyi, insanlık ile doğa arasında uyumlu bir bir arada yaşamayı teşvik etmeyi, ulusal güvenliğe bütüncül bir yaklaşımla yaklaşmayı, halkın silahlı kuvvetleri üzerinde Partinin mutlak önderliğini korumayı, “bir ülke, iki sistem” ilkesini uygulayıp ulusal yeniden birleşmeyi ilerletmeyi, insanlık için ortak bir geleceğe sahip bir topluluk inşasını desteklemeyi ve Partinin kendi bünyesinde sıkı bir yönetim disiplini uygulamasını da içerir.

“On Üç Başarı Alanı”

Bunlar, söz konusu düşünce sisteminin teorik ve pratik sonuçlarını temsil eder. On üç temel alanda —Parti’nin genel/bütünsel önderliği, Parti’nin kendi kendini disipline etmesi, ekonomik kalkınma, kapsamlı reform ve dışa açılma, siyasi sistemde gelişim, hukukun üstünlüğü, kültürel ilerleme, toplumsal kalkınma, ekolojik gelişim, ulusal savunma ve askeri gelişim ile ulusal güvenliğin korunması— bu düşünce sisteminin rehberliğinde elde edilen tarihi başarıları ve dönüşümleri gözler önüne serer.

Dünya Görüşü ve Metodoloji

“Altı Gereklilik” (Bağlı Kalınması Gereken Altı İlke)

Bunlar, söz konusu düşünce sisteminin temel duruşunu, bakış açılarını ve yöntemlerini temsil eder; sistemin anlaşılması ve uygulanması için bir “altın anahtar” işlevi görür. Bu ilkeler, sistemin teorik karakterini ve ayırt edici özelliklerini şu şekilde derinlemesine ortaya koyar:

Halk odaklı yaklaşıma bağlılık: Temel değer duruşunu temsil eder; halkı ana özne olarak görür ve “kime güvendiğimizi” ve “kimin için hareket ettiğimizi” tanımlar.

Özgüven ve kendi kendine yetmeye bağlılık: İçsel bir ruhsal niteliği yansıtır ve proaktif bir tarihsel duruşu temsil eder; “neye inandığımızı” ve “neyin peşinde olduğumuzu” tanımlar.

Temel ilkelere bağlı kalırken yenilik arayışında olma: Ayırt edici bir teorik karakter oluşturur; diyalektik bir olumsuzlama (aşma ve koruma) anlayışını temsil eder ve “nelerin terk edilmesi” ile “nelerin inşa edilmesi” gerektiğini tanımlar.

Sorun odaklı yaklaşıma bağlılık: Teorik gelişimin hayati kaynağını oluşturur; bilgi ve eylemin bütünleştiği bir felsefeyi temsil eder ve “üzerine düşündüğümüz” ile “üzerine çalıştığımız” konuları tanımlar.

Sistem perspektifine bağlılık: Temel bir çalışma yöntemi işlevi görür; evrensel birbiriyle bağlantılılık anlayışını temsil eder ve meseleleri “nasıl algıladığımızı” ve “nasıl ele aldığımızı” tanımlar.

Küresel ve Enternasyonalist bir vizyona bağlılık: Geniş kapsamlı bir bakış açısını yansıtır; insanlığın ilerlemesine katkıda bulunma, ortak refah ve uyum içinde bir dünya inşa etme taahhüdünü temsil eder.

Temel Öz ve Kapsayıcı Temaları

Xi Jinping’in tüm bu düşünce sisteme nüfuz eden temel öz ve öne çıkan tema, “Çine özgü sosyalizmin” korunması ve geliştirilmesidir. Bu, günümüzün temel bir sorusuna —hem teoriye hem de pratiğe dayanan— sistematik bir yanıt sunmaktadır: “Yeni dönemde nasıl bir ‘Çine özgü sosyalizm’i savunmalı ve geliştirmeliyiz; ve bunu nasıl hayata geçirmeliyiz?” Bu temel özü kavramak, söz konusu düşünce sisteminin tam kalbine nüfuz etmek anlamına gelir.

Bunun yanı sıra, bu düşünceyi anlamak iki temel kavramın kavranmasını gerektirir:

“İki Bütünleşme”

Bu, Marksizmin temel ilkelerinin, Çin’in kendine özgü gerçeklikleri ve ikincisi Çin’in parlak geleneksel kültürüyle bütünleştirilmesini ifade eder. Bu, söz konusu düşüncenin oluşturulmasındaki yöntemsel temeli ve getirdiği özgün katkıların kaynağını oluşturur.

“İki Belirleme”: Bu, Yoldaş Xi Jinping’in, Parti Merkez Komitesi’nin ve bizzat Partinin bütünü içindeki “çekirdek” konumunun tesis edilmesini; ayrıca “Yeni Dönem İçin Çin’e Özgü Sosyalizm Üzerine Xi Jinping Düşüncesi”nin yol gösterici konumunun yerleştirilmesini ifade eder. Bunlar, yeni dönemde elde edilen tarihi başarıların ardındaki belirleyici unsurlardır.

Özetlersem,  “On Açıklama”, “On Dört Taahhüt” ve “On Üç Başarı” Xi Jinping’in bu düşüncesinin ana içeriğini oluşturur; “Altı Gereklilik” (bağlı kalınması gereken altı ilke) onun özünü ve ruhunu temsil eder; “Çine özgü sosyalizmin savunulması ve geliştirilmesi” ise tüm sürece yön veren temel tema işlevini görür. Tüm bu bileşenler bir araya geldiğinde, Çin’in yeni dönemdeki gelişimine dair temel, stratejik ve yön belirleyici sorulara yanıt verilmektedir.