Çin, Rusya ve Amerika Bir Barış Bildirgesi İmzaladılar

Üçlü Zirve Dünya Ülkelerinin ve Halklarının Beklentilerine Olumlu Yanıt Verdi

Eşref Sahan, Kasım 2026

Wu Xinbo, Fudan Üniversitesi (Şanghay) Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü Dekanı ve Amerika Çalışmaları Merkezi Direktörü zirve hakkında önemli bir değerlendirme yaptı.

Bu üçlü zirve, öncü nitelikte bir öneme sahip. Çin, Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri; Birleşmiş Milletler’in kurucu üyeleri ve Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri. Tarihsel olarak bu üç ülke, İkinci Dünya Savaşı’nda faşizme karşı yürütülen mücadelede omuz omuza savaşmıştı. Mevcut koşullar altında söz konusu üç ülke, küresel sınamalarla başa çıkmak, dünya barışını ve istikrarını teşvik etmek için iş birliği yapma konusunda önemli bir sorumluluk taşımaktadır. Çin, Rusya ve ABD arasındaki iletişimin güçlendirilmesi, görüş ayrılıklarının yönetilmesi ve ilişkilerin istikrara kavuşturulması; hem bu üç ülkenin kendi çıkarlarına hizmet edecek hem de uluslararası toplumun beklentisine yanıt vermektedir. Bu zirve dünya genelindeki durumun istikrara kavuşmasına, diyalog ve iş birliğinin teşvik edilmesine katkı sağlayacaktır.

Wu Xinbo, toplantının çığır açan niteliğini şu şekilde değerlendirdi: bu zirvedeki yenilikçi boyut, öncelikle toplantının formatında kendini göstermektedir. İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinden bu yana ilk kez Çin, Rusya ve ABD devlet başkanları resmi bir diyalog için bir araya geldiler. “Çin, Rusya ve ABD devlet başkanlarının dünya barışını nasıl teşvik edeceklerini ve uluslararası stratejik istikrarı nasıl koruyacaklarını ele aldıkları bu toplantı, büyük dünya güçleri arasında yapıcı bir etkileşim anlamına geliyor.”

Üçlü Zirve Dünyanın çok kutuplu bir döneme girdiğinin işaret fişeği

“Daha derin bir düzeyde bakıldığında bu toplantı, dünyanın çok kutuplu bir döneme girdiğinin de bir işaretidir. Soğuk Savaş sonrası dönemde tek bir gücün egemen olduğu uluslararası düzen artık zayıflamaktadır. ABD’nin; Çin ve Rusya ile eşit temelde bir diyaloğa girmesi ve tarafların birbirlerinin meşru taleplerine saygı göstermesi anlamına gelecektir. Bu saygı, içinde bulunduğumuz dönemin bir gereği ve söz konusu zirve toplantısının taşıdığı en önemli anlamdır”.

Uzun zamandır, “büyük güçlerin yükselişinin kaçınılmaz olarak çatışmaya yol açacağı” şeklindeki köhne anlatı uluslararası arenada varlığını sürdüre gelmiş; kamplaşma ve taraflaştırma alışkanlıklarının yarattığı eylemsizlik ise küresel düzeni sürekli olarak sekteye uğratmıştı. Ancak bu üçlü zirve, bambaşka bir yöne işaret etti”.

“Büyük dünya güçleri artık eski çatışma yolunu izlemek yerine; diyalog, iletişim, koordinasyon ve iş birliğine yöneliyorlar,Eğer bu doğrultuda ilerlemeye devam edersek, çok kutuplu bir çağda büyük güçler arasındaki ilişkilere dair yeni bir örnek model keşfedebiliriz. Çin Rusya işbirliği gerçekten örnek bir modeldir.

Çin’in ev sahibi olarak bu tarihi buluşmaya aracılık etmesi, ülkenin kendine has büyük devlet diplomasisinin ve koordinasyon yeteneğinin somut bir göstergesi. Bu zirve çabası aynı zamanda, Xi Jinping’in yeni tipte uluslararası ilişkiler ve insanlık için ortak bir geleceğe sahip bir topluluk inşa etme vizyonunu temel alan diplomatik düşüncesini de yansıtıyor. Dünya barışının korunması, krizlerin yönetimi, küresel güvenlik ve küresel yönetişim gibi temel meselelerin bu üçlü zirvedeki ana tartışma konuları olduğunu biliyoruz. Bu zirve, Çin tarafından daha önce ortaya konulan dört küresel girişimin de fiilen hayata geçirilmesi anlamına geliyor. Enerji krizi, gıda güvenliği ve yapay zekanın gelişimiyle ortaya çıkan riskler gibi tüm insanlığın ortaklaşa karşı karşıya olduğu sınamalar karşısında, büyük dünya güçleri bir mutabakata varabilirlerse; bu durum güçlü bir itici güç oluşturabilir ve uluslararası toplumun yönetişim sorunlarını çözmek için birlikte çalışmasını teşvik edebilir”.

Shenzhen’de gerçekleştirilen bu tarihi buluşma; barış, istikrar ve ortak ilerlemeye dair güçlü küresel talebi temsil ediyor. Büyük dünya güçleri arasında iletişimin güçlendirilmesi ve samimi fikir alışverişlerinde bulunulması; çalkantılı ve hızla değişen bir çağda belirsizlikleri gidermek ve çok kutuplu dünyada barış dolu bir sayfa açmak açısından büyük önem taşıyor.

Çin-Rusya-ABD Devlet Başkanlarının Barışa Yönelik Bildirisi

Çin Halk Cumhuriyeti Devlet Başkanı Xi Cinping, Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Putin ve Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Trump, 19 Kasım 2026 tarihinde Shenzhen’de bir araya geldiler. Rusya ve ABD devlet başkanları, bu tarihi üçlü zirveye ev sahipliği yaptığı için Çin’e teşekkürlerini sundular. Üç devlet başkanı, mevcut uluslararası durum hakkında kapsamlı görüş alışverişinde bulundular ve stratejik istikrar ile uluslararası güvenliği koruma konusundaki kararlılıklarını ifade ettiler.

1. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri olan Çin, Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri; Birleşmiş Milletler’in küresel sınamalara daha etkin bir şekilde yanıt verebilmesi ve uluslararası barış ve güvenlik şeklindeki temel misyonuyla uyumlu hale gelmesi için BM’de reform yapılması hususunda mutabık kaldılar.

2. Üç ülke, tüm ulusların yararına olacak şekilde, rafine petrol ürünlerinin üretimini ve arzını artırmayı planlamaktadır. Taraflar, enerji akışının istikrarlı olmasının önemini bir kez daha vurguladılar.

3. Üç devlet başkanı, ilgili devletin yargılama rızasının alınması ilkesinin uygulanması ve devlet yetkililerine tanınan dokunulmazlıklara saygı gösterilmesinin büyük önem taşıdığını kabul etmiş; Uluslararası Ceza Mahkemesi ve benzeri diğer kuruluşların yetki alanlarını kötüye kullanmamaları gerektiği konusunda hemfikir olmuşlardır.

4.Üç devlet başkanı, nükleer bir savaşın kazanılamayacağını ve asla yaşanmaması gerektiğini yeniden teyit ettiler. Üç ülke, nükleer risklerin azaltılması ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konularında diyalog yürüteceklerdir.

Paylaş

Bir Yanıt Bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir